دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 4 4 2026 01 01 Developing Optimal Mechanisms for Rural Women's Participation in Medicinal Plant Businesses with an Entrepreneurial Approach in Ilam Province توسعه سازوکارهای بهینه مشارکت زنان روستایی در کسب‌وکارهای گیاهان دارویی با رویکرد کارآفرینانه در استان ایلام 41 60 4025 10.22126/eme.2025.12950.1230 FA زهره جابری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-1760-8296 مسلم سواری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-1760-8296 Journal Article 2025 10 07 Ilam Province, with its rich natural resources and diverse vegetation, has a high potential for developing entrepreneurial businesses in the field of medicinal plants. Rural women, particularly household heads, play a crucial role in utilizing these resources and can become key economic drivers in the region through an entrepreneurial approach. Developing optimal mechanisms for their participation can foster social empowerment, reduce unemployment, and promote sustainable livelihoods. This research was conducted to identify obstacles and design entrepreneurial solutions to enhance women’s participation in medicinal plant businesses in Ilam Province. A qualitative approach using the grounded theory paradigm was employed to identify effective entrepreneurial mechanisms. The primary data collection tool was semi-structured interviews, conducted with 19 participants until theoretical saturation was achieved. The results revealed that the most significant challenges faced by rural women included: the adverse effects of sanctions on business (such as the multiple increases in the prices of seeds and inputs), lack of support from government institutions for rural women’s enterprises, limited access to higher education and career advancement, opposition from family and relatives to starting a business, difficulties commuting from villages to cities during different seasons, prioritization of wheat cultivation limiting space for medicinal plants, physical health risks due to the pressures of heavy labor, absence of guaranteed purchase policies for medicinal plants, and challenges in accessing government loans and credits. To address these obstacles, nine mechanisms were identified and categorized within the Strauss and Corbin model: economic mechanisms, social mechanisms, cultural-scientific mechanisms, personal-psychological mechanisms, legal-legal mechanisms, policy-making mechanisms, support mechanisms, equipment mechanisms, and environmental-geographical mechanisms. These mechanisms provide a structured framework for promoting women’s participation and advancing medicinal plant entrepreneurship in the region. استان ایلام با برخورداری از منابع طبیعی غنی و پوشش گیاهی متنوع، ظرفیت بالایی برای توسعه کسب‌وکارهای کارآفرینانه در حوزه گیاهان دارویی دارد. زنان روستایی، به‌ویژه سرپرستان خانوار، نقش مهمی در بهره‌برداری از این منابع ایفا می‌کنند و می‌توانند با رویکرد کارآفرینانه، به محرک‌های اقتصادی منطقه تبدیل شوند. تدوین سازوکارهای بهینه برای مشارکت آنان، زمینه‌ساز توانمندسازی اجتماعی، کاهش بیکاری و ارتقای معیشت پایدار خواهد بود. این پژوهش در راستای شناسایی موانع و طراحی راهکارهای کارآفرینانه برای توسعه مشارکت زنان در کسب‌وکارهای گیاهان دارویی استان ایلام انجام شده است. در راستای شناسایی سازوکارهای کارآفرینانه از رویکرد کیفی و پارادایم نظریه داده‌بنیاد استفاده شد. ابزار جمع‏‌آوری داده‌ها، مصاحبه نیم‏ه‌ ساختاریافته بود که با 19 نفر از مشارکت‌کنندگان اشباع نظری حاصل شد. نتایج نشان داد که مهم‌ترین چالش‌هایی که زنان روستایی با آن مواجه بودند عبارتند از تأثیر سوء تحریم‌‏ها بر کسب‌وکار (از جمله افزایش مکرر قیمت بذر و نهاده‌‏های مصرفی)، عدم حمایت نهادها و ادارات دولتی از کسب‌وکار زنان روستایی، نداشتن فرصت‏‌های تحصیل بالاتر و عدم دستیابی به جایگاه و مراتب بالاتر، مخالفت خانواده و اقوام در راه‌‏اندازی کسب‌وکار، بروز مشکلات رفت و آمد در فصول مختلف سال از روستا به شهر، اولویت دادن به کشت گندم و عدم پذیرش کشت گیاهان دارویی در منطقه، آسیب رسیدن به سلامت جسم به دلیل فشار و سختی کار زیاد، عدم تخصیص سیاست‌‏هایی جهت خرید تضمینی گیاهان دارویی، دشواری دسترسی به وام و اعتبارات دولتی. در نهایت جهت رفع موانع کسب‌وکارهای گیاهان دارویی با رویکرد کارآفرینانه 9 سازوکار از قبیل سازوکار اقتصادی، سازوکار اجتماعی، سازوکار فرهنگی- دانشی، سازوکار شخصی- روان‏شناختی، سازوکار قانونی- حقوقی، سازوکار سیاست‏‌گذاری، سازوکار حمایتی، سازوکار تجهیزاتی و سازوکار محیطی- جغرافیایی در قالب مدل اشتراوس و کوربین شناسایی و دسته‌‏بندی شدند. این سازوکارها چارچوب ساختاری را برای بهبود مشارکت زنان و پیشبرد کارآفرینی گیاهان دارویی در منطقه فراهم می‌کنند.

https://eme.razi.ac.ir/article_4025_f20d58200b5fc8fbf62ec2b08f0c8dfc.pdf