دانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923Identifying the Antecedents and Consequences of Strategic Thinking in the Border Region Problem-Solving System with Emphasis on Entrepreneurship and Employment (Case Study: Sistan and Baluchestan Province)شناسایی پیشایندها و پسایندهای تفکر راهبردی نظام حل مسائل مناطق مرزی با تأکید بر رویکرد کارآفرینی و اشتغال (مطالعه موردی: استان سیستان و بلوچستان)132402910.22126/eme.2025.12204.1178FAمصطفیبزّیگروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0003-4806-7450عبدالعلیکشته گرگروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0001-7456-5707عبدالمجیدایمانیگروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0003-4972-1450باقرکردگروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0002-4286-0901زهراوظیفهگروه مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.0000-0003-1217-1299Journal Article20250518Strategic thinking, as a key tool in solving complex problems, plays a significant role in shaping sustainable development and entrepreneurship. The present study aimed to identify the antecedents and consequences of strategic thinking in the problem-solving system of border regions, with an emphasis on the approach of entrepreneurship and employment in Sistan and Baluchestan Province. This research is applied in terms of purpose, descriptive in terms of data collection method, and mixed (qualitative-quantitative) in terms of exploratory sequential approach. The study's statistical population included academic experts and economic specialists active in the field of strategic thinking, border region issues of Sistan and Baluchestan, and entrepreneurship and employment, who were selected using a purposeful snowball sampling method based on the theoretical saturation criterion. The data collection tools were interviews in the qualitative phase and questionnaires in the quantitative phase. Qualitative data were analyzed by thematic analysis, and quantitative data were analyzed by fuzzy cognitive mapping. The research results showed that the insular and parallel performance of relevant agencies in the field of employment in border areas with a centrality degree of 7.17, and the increase of national production in border areas and the creation of export opportunities with a centrality degree of 7.42, were identified as the most important antecedent and consequent of strategic thinking in the problem-solving system of border regions with an emphasis on entrepreneurship and employment, respectively. This study has practical recommendations for policymakers and planners.تفکر راهبردی بهعنوان ابزاری کلیدی در حل مسائل پیچیده، در شکلگیری توسعه پایدار و کارآفرینی نقش بسزایی ایفا میکند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشایندها و پسایندهای تفکر راهبردی نظام حل مسائل مناطق مرزی با تأکید بر رویکرد کارآفرینی و اشتغال در استان سیستان و بلوچستان انجام پذیرفت. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از حیث شیوه گردآوری دادهها، توصیفی و از نظر رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) از نوع متوالی اکتشافی است. جامعه مورد مطالعه و آماری پژوهش شامل خبرگان دانشگاهی و متخصصان اقتصادی فعال در حوزه تفکر راهبردی، مسائل منطقه مرزی سیستان و بلوچستان و کارآفرینی و اشتغال بودند که با روش نمونهگیری هدفمند از نوع گلولهبرفی و بر اساس اصل کفایت نظری انتخاب شدهاند. ابزار گردآوری دادهها در بخش کیفی، مصاحبه و در بخش کمی، پرسشنامه بود. دادههای کیفی با روش تحلیل مضمون و دادههای کمی با روش نقشه شناختی فازی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشاندهنده آن بود که عملکرد جزیرهای و موازیکاری دستگاههای ذیربط در حوزه اشتغال در مناطق مرزی با درجه مرکزیت 7/17 و افزایش تولیدات ملی در مناطق مرزی و ایجاد فرصتهای صادراتی با درجه مرکزیت 42/7، بهترتیب بهعنوان مهمترین پیشایند و پسایند تفکر راهبردی نظام حل مسائل مناطق مرزی با تأکید بر رویکرد کارآفرینی و اشتغال، شناسایی شدهاند. این پژوهش پیشنهادهای کاربردی را برای سیاستگذاران و برنامهریزان بههمراه دارد.https://eme.razi.ac.ir/article_4029_874c102366a70bcc1e88032c8d56c223.pdfدانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923The Impact of Customer Knowledge and the Digital Platform Knowledge Transfer Mechanism on Online Entrepreneurship with the Mediating Role of Digital Innovation in Digikala Company in West Azerbaijan Provinceتأثیر دانش مشتری و مکانیسم انتقال دانش پلتفرم دیجیتال بر کارآفرینی آنلاین با میانجیگری نوآوری دیجیتال در شرکت دیجیکالا در استان آذربایجان غربی3354378110.22126/eme.2025.12024.1168FAیوسفپاشازادهگروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0000-0003-4619-4747بهارهآریانیگروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.0009-0009-3233-7015Journal Article20250419The purpose of this research is to investigate the impact of customer knowledge and the digital platform knowledge transfer mechanism on online entrepreneurship with the mediating role of digital innovation in Digikala company in West Azerbaijan province. This research is applied in terms of purpose and quantitative in terms of approach and is a descriptive-correlational research. The statistical population of the research included all customers of Digikala company in West Azerbaijan province, of which 384 people were selected for the study using the convenience sampling method. The data collection tool was a standard questionnaire. The data were analyzed using SPSS<sub>24</sub> and Smart PLS<sub>4</sub> software and using structural equation modeling. The results obtained showed that digital platforms and customer knowledge have a positive effect on online entrepreneurship with the mediation of digital innovation, there is a positive and significant relationship between them and they are suitable for entrepreneurs to conduct their business in the online space; Therefore, it can be concluded that the variables digital platform, customer knowledge, and digital innovation can be used as basic and fundamental variables to provide suitable online entrepreneurship models.هدف این پژوهش، بررسی تأثیر دانش مشتری و مکانیسم انتقال دانش پلتفرم دیجیتال بر کارآفرینی آنلاین با میانجیگری نوآوری دیجیتال در بین مشتریان شرکت دیجیکالا است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کمّی و از نوع پژوهشهای توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل همه مشتریان شرکت دیجیکالا در استان آذربایجان غربی بوده که تعداد 384 نفر از آنها به روش نمونهگیری در دسترس برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامهای استاندارد بود. دادهها از طریق نرمافزارهایSPSS<sub>24</sub> وSmart PLS<sub>4</sub> <strong> </strong>و با استفاده از آزمون مدلسازی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. نتایج بهدستآمده نشان داد که پلتفرمهای دیجیتال و دانش مشتری با میانجیگری نوآوری دیجیتال تأثیر مثبتی بر کارآفرینی آنلاین دارند، رابطه مثبت و معنیداری بین آنها وجود دارد و برای کارآفرینان بهمنظور انجام کسبوکارشان در فضای آنلاین مناسب هستند؛ بنابراین، میتوان نتیجه گرفت که متغیرهای پلتفرم دیجیتال، دانش مشتری و نوآوری دیجیتال میتوانند بهعنوان متغیرهای پایه و اساسی برای ارائه مدلهای مناسب کارآفرینی آنلاین، مورد استفاده قرار گیرند.https://eme.razi.ac.ir/article_3781_a22f364381b1625b465124426bbc6ad3.pdfدانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923Entrepreneurship in the Shadow of Crisis: Strategies and Experiences of Unforeseen Actions in Small and Medium-Sized Enterprisesکارآفرینی در سایه بحران: راهکارها و تجارب کنشهای غیرِ مترقبه در شرکتهای کوچک و متوسط5578402210.22126/eme.2025.12458.1199FAسید مهدیخاک زادیانگروه مدیریت صنعتی (کارآفرینی)، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.0009-0004-5076-7944مرتضیملکی مینباش رزگاهگروه مدیریت صنعتی (کارآفرینی)، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.0000-0001-5780-5967Journal Article20250719The present study was conducted with the purpose of identifying the strategies and superior experiences of entrepreneurial actions in facing the crisis in small and medium-sized enterprises in Mazandaran province. This study was applied in terms of purpose and mixed in terms of data collection method. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with 20 successful and experienced entrepreneurs who had a history of managing in crisis situations and analyzed using thematic analysis based on the Brown and Clark model. Sampling was carried out using the purposive snowball method until theoretical saturation was achieved. The statistical population of this study includes entrepreneurs of small and medium-sized enterprises in Mazandaran province, with a sample size of 10 times the number of questionnaire questions; therefore, in the quantitative part, 320 entrepreneurs of small and medium-sized businesses were selected using stratified random sampling with proportional assignment and completed a researcher-made questionnaire. The validity and reliability of the research tool were confirmed by experts and Cronbach's alpha coefficient, and quantitative data were analyzed using structural equation modeling (confirmatory factor analysis) in Smart PLS4 software. The research findings showed that five main strategies, including rapid business model change, product or service innovation, bold and risky decision-making, utilizing social networks and supports, and human resource leadership and management, played the greatest role in the continuity and success of the studied firms during crises. The results of all paths were significant and the model fit indices were assessed as strong. It was also determined that a flexible business model and utilizing support networks are the most influential factors in successfully overcoming the crisis. The present study, while emphasizing innovation and courageous decisions, explains the importance of human resource leadership and reliance on network support in crisis situations and provides recommendations for enhancing the resilience of entrepreneurs in the region.پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهکارها و تجارب برتر کنشهای کارآفرینانه در رویارویی با بحران در بنگاههای کوچک و متوسط استان مازندران انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از حیث شیوه گردآوری دادهها، بهصورت آمیخته انجام شده است. در بخش کیفی، دادهها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با 20 نفر از کارآفرینان موفق و باتجربه که سابقه مدیریت در شرایط بحران را داشتهاند، جمعآوری و با استفاده از تحلیل تماتیک بر اساس مدل براون و کلارک تحلیل شد. نمونهگیری به روش هدفمند و گلولهبرفی تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. جامعه آماری این پژوهش شامل کارآفرینان بنگاههای کوچک و متوسط استان مازندران است که حجم نمونه 10 برابر تعداد سؤالات پرسشنامه انتخاب شد؛ بنابراین در بخش کمی، 320 نفر از کارآفرینان کسبوکارهای کوچک و متوسط بهروش نمونهگیری تصادفی طبقهای با انتساب متناسب انتخاب و پرسشنامهای محققساخته را تکمیل کردند. روایی و پایایی ابزار پژوهش با نظر خبرگان و آلفای کرونباخ تأیید شد و دادههای کمّی با استفاده از مدلیابی معادلات ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی) در نرمافزار Smart PLS<sub>4</sub> تجزیه و تحلیل گردید. یافتههای پژوهش نشان داد که پنج راهبرد اصلی شامل تغییر سریع مدل کسبوکار، نوآوری در محصول یا خدمت، اتخاذ تصمیمات جسورانه و ریسکپذیر، بهرهگیری از شبکهها و حمایتهای اجتماعی و رهبری و مدیریت منابع انسانی بیشترین نقش را در تداوم و موفقیت بنگاههای مورد مطالعه طی بحرانها داشتهاند. نتایج همه مسیرها معنادار و شاخصهای برازش مدل قوی ارزیابی شد. همچنین مشخص شد که مدل کسبوکار منعطف و بهرهگیری از شبکههای حمایتی، تأثیرگذارترین عوامل در عبور موفقیتآمیز از بحران هستند. پژوهش حاضر ضمن تأکید بر نوآوری و تصمیمهای شجاعانه، اهمیت رهبری منابع انسانی و اتکا به حمایتهای شبکهای را در شرایط بحرانی تبیین میکند و پیشنهادهایی برای ارتقای تابآوری کارآفرینان منطقه ارائه میدهد.https://eme.razi.ac.ir/article_4022_3471d8eaeb5cceef95e97850b5894e56.pdfدانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923The Effect of Bricolage on Sustainable Entrepreneurial Performance of SMEs: The Mediating Role of Opportunity Identification and the Moderating Role of Green Entrepreneurial Orientationتأثیر بریکولاژ بر عملکرد کارآفرینانه پایدار شرکتهای کوچک و متوسط: نقش میانجی شناسایی فرصت و نقش تعدیلگر گرایش کارآفرینانه سبز79104402810.22126/eme.2025.11854.1150FAرحیمسروریگروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0003-3787-4273میلادپورزارعگروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0003-2782-0028علیداوریگروه کسبوکار جدید، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0002-3304-8970Journal Article20250302Small and medium-sized enterprises (SMEs), due to resource limitations, are constantly seeking solutions to improve their performance using minimal resources. In this context, entrepreneurial bricolage, as a creative and flexible strategy, can help these companies overcome challenges and achieve sustainable growth. Therefore, the present study aims to examine the effect of entrepreneurial bricolage on sustainable entrepreneurial performance, considering the mediating role of entrepreneurial opportunity identification and the moderating role of green entrepreneurial orientation. This research is applied in terms of purpose and descriptive- correlational in terms of data collection. The statistical population of the study consisted of SMEs operating in industrial towns of Tehran, from which 110 companies were selected using convenience sampling. The required data were collected through a standardized questionnaire. The validity of the questionnaire was assessed using expert opinions, and its reliability was evaluated using Cronbach's alpha. Structural equation modeling (SEM) and Smart PLS 4 software were used to test the hypotheses. The results showed that entrepreneurial bricolage has a positive and significant impact on sustainable entrepreneurial performance. Additionally, entrepreneurial bricolage plays an important role in identifying entrepreneurial opportunities, which in turn positively affects sustainable entrepreneurial performance. Moreover, the mediating role of entrepreneurial opportunity identification in the relationship between entrepreneurial bricolage and sustainable entrepreneurial performance was confirmed. Green entrepreneurial orientation also has a moderating effect in this relationship, meaning that companies with a green approach are better able to leverage entrepreneurial bricolage to achieve sustainable performance. The results of this study emphasize that combining creative strategies, opportunity identification, and environmental considerations can contribute to the success and sustainability of SMEs.شرکتهای کوچک و متوسط بهدلیل محدودیتهای منابع، همواره بهدنبال راهکارهایی برای بهبود عملکرد خود ضمن بهرهبرداری از حداقل منابع هستند. در این میان، بریکولاژ کارآفرینانه بهعنوان استراتژی خلاقانه و انعطافپذیر، میتواند به این شرکتها کمک کند تا بر چالشها غلبه کنند و به رشد پایدار دست یابند؛ بنابراین، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر بریکولاژ کارآفرینانه بر عملکرد کارآفرینانه پایدار با در نظر گرفتن نقش میانجی شناسایی فرصت کارآفرینانه و نقش تعدیلگر گرایش کارآفرینانه سبز انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ گردآوری دادهها، توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شرکتهای کوچک و متوسط فعال در شهرکهای صنعتی شهر تهران بود که از بین آنها، 110 شرکت با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. دادههای مورد نیاز از طریق پرسشنامه استاندارد گردآوری شدند. برای روایی ابزار از نظرات متخصصان و برای پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. برای آزمون فرضیهها از روش مدلسازی معادلات ساختاری و نرمافزار Smart PLS<sub>4</sub> استفاده شد. نتایج نشان داد که بریکولاژ کارآفرینانه تأثیر مثبت و معناداری بر عملکرد کارآفرینانه پایدار دارد. همچنین، بریکولاژ کارآفرینانه نقش مهمی در شناسایی فرصتهای کارآفرینانه ایفا میکند که این متغیر نیز بهنوبه خود تأثیر مثبتی بر عملکرد کارآفرینانه پایدار دارد. افزون بر این، نقش میانجی شناسایی فرصت کارآفرینانه در رابطه بین بریکولاژ کارآفرینانه و عملکرد کارآفرینانه پایدار تأیید شد. گرایش کارآفرینانه سبز نیز اثر تعدیلگر در این رابطه دارد، به این معنا که شرکتهای با رویکرد سبز بهتر میتوانند از بریکولاژ کارآفرینانه برای دستیابی به عملکرد پایدار بهره ببرند. نتایج پژوهش تأکید میکند که ترکیب استراتژیهای خلاقانه، شناسایی فرصتها و در نظر گرفتن ملاحظات زیستمحیطی میتواند به موفقیت و پایداری کسبوکارهای کوچک و متوسط کمک کند.https://eme.razi.ac.ir/article_4028_01d4cdae1111532e356b2f7d51b7a8d8.pdfدانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923The Effect of Personality Traits on Entrepreneurial Spirit with the Mediating Role of Organizational Creative Climate
(Case study: Managers of Hadid Ravan Knowledge Based Company)تأثیر ویژگیهای شخصیتی بر روحیه کارآفرینی با نقش میانجی جوّ خلاق سازمانی (مورد مطالعه: مدیران شرکت دانشبنیان حدید روان)105132402010.22126/eme.2025.12186.1177FAزهراطاهریگروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.0000-0001-8626-7854مهنازمحمدیگروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.0009-0001-6510-1502Journal Article20250521Today, entrepreneurship is considered the driving force of organizational and economic development. Organizations can help continuously improve business and economic development by selecting individuals with entrepreneurial characteristics and creating a creative climate. The present study examined the effect of personality traits on entrepreneurial spirit through the mediator variable of organizational creative climate. This research was conducted using a survey method on 50 managers and standard questionnaires of the Big Five personality traits Costa & McCrae, the organizational creative climate Dul & Ceylan, and the entrepreneurial spirit of KordNaiej et al were used to measure the variables. SPSS<sub>26</sub> and SmartPLS<sub>4</sub> software were used to analyze the research data. The results showed that managers with higher entrepreneurial spirit generally have higher levels of experientialism, conscientiousness, and extraversion, while they have lower levels of agreeableness and neuroticism.The findings also indicate that although gender does not affect entrepreneurial spirit, this spirit is different at management levels (senior, middle, and operational) and senior managers have more entrepreneurial tendencies than middle and operational levels. Structural equation modeling analysis also confirms the effect of personality traits on entrepreneurial spirit through the mediating variable of organizational creative climate. These findings emphasize the importance of combining personality traits with a supportive organizational environment to foster entrepreneurship and show that organizations can activate the entrepreneurial potential of employees - regardless of gender - by creating a creative climate.امروزه کارآفرینی، موتور محرکه توسعه سازمانی و اقتصادی محسوب میشود. سازمانها با گزینش افراد دارای ویژگیهای کارآفرینانه<strong> </strong>و<strong> </strong>ایجاد فضای خلاق<strong> </strong>میتوانند به بهبود مستمر کسبوکار و توسعه اقتصادی کمک نمایند. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر ویژگیهای شخصیتی بر روحیه کارآفرینی از طریق متغیر میانجی جوّ خلاق سازمانی پرداخته است. این پژوهش با روش پیمایشی روی 50 مدیر انجام و از پرسشنامههای استاندارد ویژگیهای شخصیتی پنجگانه کاستا و مککری، جوّ خلاق سازمانی دال و سیلان، روحیه کارآفرینی کردنائیج و همکاران برای سنجش متغیرها استفاده شده است. برای تحلیل دادههای پژوهش نرمافزارهایSPSS<sub>26</sub><strong> </strong> و<strong> </strong>SmartPLS<sub>4</sub><strong> </strong>مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج نشان داد مدیرانی که روحیه کارآفرینی بالاتری دارند، عموماً از ویژگیهای تجربهپذیری، وظیفهشناسی و برونگرایی بیشتری برخوردار هستند، در حالی که توافقپذیری و روانرنجوری کمتری دارند. همچنین یافتهها حاکی از آن است که اگرچه جنسیت تأثیری بر روحیه کارآفرینی نداشته است، اما در سطوح مختلف مدیریتی (عالی، میانی و عملیاتی) این روحیه متفاوت بوده و مدیران ارشد نسبت به مدیران میانی و عملیاتی، تمایلات بیشتری به کارآفرینی دارند. تحلیل مدل معادله ساختاری پژوهش، نیز تأثیر ویژگیهای شخصیتی بر روحیه کارآفرینی از طریق متغیر میانجی جوّ خلاق سازمانی را تأیید نمود. این یافتهها تأکید بر اهمیت ترکیب ویژگیهای شخصیتی با محیط سازمانی حمایتی برای پرورش کارآفرینی دارد و نشان میدهد که سازمانها میتوانند با ایجاد جوّ خلاقانه، پتانسیل کارآفرینی کارکنان را - صرفنظر از جنسیت- فعال نمایند.https://eme.razi.ac.ir/article_4020_332be1ada0ebc67e00d5181b9388d7f4.pdfدانشگاه رازیآموزش و مدیریت کارآفرینی2980-94364320250923Identifying and Explaining Factors Influencing the Formation and Development of Tourism Entrepreneurship with a Poverty Alleviation Approach (Case Study: Hajij Village, Uramanat, Kermanshah Province)شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر شکلگیری و توسعه کارآفرینی گردشگری با رویکرد فقرزدایی (مورد مطالعه: روستای هجیج اورامانات استان کرمانشاه)133159367110.22126/eme.2025.11417.1126FAشبنملرستانیگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0009-0001-5886-3808سهرابدل انگیزانگروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0000-0001-8392-1996بیژنرضاییگروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.0000-0002-2808-5689Journal Article20250109Despite economic growth in many countries, the non-economic aspects of poverty remain detrimental. Studies indicate that the impacts of entrepreneurship development in tourism are categorized into three aspects: economic, socio-cultural, and environmental. Proper implementation leads to a comprehensive impact on reducing multidimensional poverty among residents. The objective of the present study is to investigate the effects of tourism entrepreneurship on increasing employment and reducing poverty in the village of Hajjij, Paveh County, Uramanat region of Kermanshah Province. The research approach is qualitative, and the research method used is in-depth expert content analysis. The data used in this study were collected through three methods: secondary data from published statistical sources or reputable scientific journals, in-depth expert interviews with a selected group of 16 scientific and operational experts in the field, and direct local observation and immersion alongside the villagers, accompanied by interviews and gathering their opinions without creating sensitizing conditions that could affect the research. The data obtained from the interviews were analyzed using MAXQDA<sub>2022</sub> software. The most important research results indicate that the factors influencing the facilitation and formation of entrepreneurship in the field of tourism with a pro-poor approach include creating pro-poor tourism capacities, education and empowerment, infrastructure development, provision of facilities by relevant institutions, laws and regulations, access (land ownership, market), expansion of participation in tourism, establishment of research and development institutions, and formulation of pro-poor tourism strategies. The present research can be used as a decision-making tool by relevant decision-makers, entrepreneurs, policymakers, the General Directorate of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, and other centers and forums related to tourism activities.با وجود رشد اقتصادی در بسیاری از کشورها، هنوز جنبههای غیرِ اقتصادی فقر، خسارتبار است. مطالعات نشان میدهد تأثیرات توسعه کارآفرینی در گردشگری به سه جنبه اقتصادی، اجتماعی - فرهنگی و زیستمحیطی تقسیمبندی میشود و اجرای صحیح آن، سبب تأثیر جامع در کاهش فقر چندبعدی ساکنان میشود. هدف از انجام این پژوهش، بررسی اثرات کارآفرینی گردشگری در افزایش اشتغال و کاهش فقر در روستای هجیج از توابع شهرستان پاوه و منطقه اورامانات استان کرمانشاه است. رویکرد انجام پژوهش کیفی و روش پژوهش مورد استفاده، تحلیل محتوای عمیق کارشناسی بوده است. دادههای مورد استفاده این مطالعه از سه روش جمعآوری شدهاند. بخشی بهصورت دادههای دست دوم از منابع منتشر شده آماری یا مجلات معتبر علمی، بخشی بهصورت مصاحبه عمیق کارشناسی با گروهی 16 نفره منتخب از کارشناسان خبره علمی و عملیاتی این حوزه و بخش دیگر نیز بهصورت مشاهده مستقیم محلی و زیستِ حضوری در کنار مردم روستا همراه با مصاحبه و اخذ نظرات آنها بدون ایجاد شرایط حساسکننده مؤثر بر پژوهش انجام شد. دادههای حاصل از مصاحبهها بهوسیله نرمافزار مکسکیودا نسخه 2022 تحلیل شد. مهمترین نتایج پژوهش نشان میدهند که عوامل مؤثر بر تسهیل و شکلگیری کارآفرینی در حوزه گردشگری با رویکرد فقرزدایی، شامل ایجاد ظرفیتهای گردشگری حامی فقرا، آموزش و توانمندسازی، توسعه زیرساختها، ارائه تسهیلات از سوی نهادهای مرتبط، قوانین و مقررات، دسترسیها (مالکیت زمین، بازار)، گسترش مشارکت در گردشگری، راهاندازی مؤسسههای تحقیق و توسعه، و تدوین استراتژیهای گردشگری فقرزدا است. پژوهش حاضر میتواند بهعنوان ابزاری برای تصمیمگیریِ تصمیمگیرندگان ذیربط، کارآفرینان، سیاستگذاران، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و سایر مراکز و مجامع مرتبط با فعالیتهای گردشگری مورد استفاده قرار گیرد.https://eme.razi.ac.ir/article_3671_98eb0b34f4e7e3e427aaee791285f8ed.pdf