دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 The Impact of University Research and Innovation Ecosystem on Technological Entrepreneurship with Emphasis on Academic Entrepreneurship تأثیر پژوهش‌های دانشگاهی و زیست‌بوم نوآوری بر کارآفرینی فناورانه با تأکید بر کارآفرینی دانشگاهی 1 16 4024 10.22126/eme.2025.13017.1235 FA معصومه جابری گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-7188-7550 سید محمد جواد سبحانی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-7188-7556 امید جمشیدی گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0002-0307-0173 Journal Article 2025 10 18 Technological Entrepreneurship, defined as the process of identifying opportunities and providing access to resources for technology-based ventures, contributes to increased competitiveness, productivity, and value creation by strengthening academic entrepreneurship. This research investigates the development of technological entrepreneurship using university research and the innovation ecosystem, with a particular focus on the mediating role of academic entrepreneurship. The statistical population included the managers and owners of 200 active technology cores and units at the agricultural universities of Khuzestan, Sari, and Gorgan, from which a sample of 127 individuals was selected using stratified random sampling. Data were collected through a researcher-made online questionnaire, and its content validity was confirmed by professors in the field of Agricultural Extension and Education. Reliability was confirmed using Cronbach's Alpha, Composite Reliability (CR), and Average Variance Extracted (AVE). Additionally, discriminant validity was assessed using the Fornell-Larcker criterion and the Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT < 0.85), which demonstrated the model's adequacy. Descriptive analyses were conducted using SPSSv26 software, while Structural Equation Modeling (SEM) with the Partial Least Squares (PLS-SEM) approach was executed in Smart PLS 3.0 software. The findings of this research indicated that university research and the innovation ecosystem have a positive and significant effect on both academic entrepreneurship and technological entrepreneurship. Furthermore, academic entrepreneurship plays a vital role in the development of technological entrepreneurship. Therefore, to enhance the effectiveness of knowledge transfer into wealth, it is essential that university research be aligned with the technological needs of society and industry, and that the legal and financial infrastructures of incubators be strengthened. Furthermore, mandatory entrepreneurship education in all university disciplines is recommended to empower academics toward technology commercialization. کارآفرینی فناورانه به عنوان فرایندی که فرصت‌ها را شناسایی کرده و دسترسی به منابع را برای کسب‌وکارهای فناورانه فراهم می‌کند، از طریق تقویت کارآفرینی دانشگاهی، موجب افزایش رقابت و بهره‌وری و خلق ارزش می‌شود. این پژوهش با استفاده از پژوهش‌های دانشگاهی و زیست‌بوم نوآوری به توسعه کارآفرینی فناورانه می‌پردازد و به‌ویژه بر نقش میانجی کارآفرینی دانشگاهی تمرکز دارد. جامعه آماری پژوهش شامل مدیران و صاحبان ۲۰۰ هسته و واحد فناور در دانشگاه‌های کشاورزی خوزستان، ساری و گرگان بود که از میان آن‌ها ۱۲۷ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق یک پرسشنامه محقق‌ساخته برخط و با تأیید روایی محتوایی توسط اساتید گروه ترویج و آموزش کشاورزی گردآوری شد. پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی (CR) و میانگین واریانس استخراج‌شده (AVE) تأیید شد. همچنین، روایی تشخیصی با معیار فورنل-لارکر و نسبت یگانه دوگانه (85/0HTMT<) ارزیابی گردید که کفایت مدل را نشان داد. تحلیل‌های توصیفی در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام پذیرفت، در حالی که مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) در نرم‌افزار Smart PLS  نسخه 3 اجرا شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که پژوهش‌های دانشگاهی و زیست‌بوم نوآوری بر کارآفرینی دانشگاهی و کارآفرینی فناورانه تأثیر مثبت و معنی‌داری دارند. علاوه‌ بر این کارآفرینی دانشگاهی نقش حیاتی در توسعه کارآفرینی فناورانه ایفا می‌کند. از این‌رو، برای افزایش اثربخشی تبدیل دانش به ثروت، ضروری است پژوهش‌های دانشگاهی با نیازهای فناورانه جامعه و صنعت همسو شوند و زیرساخت‌های قانونی و مالی مراکز رشد تقویت گردد. همچنین، الزامی شدن آموزش کارآفرینی در کلیه رشته‌های دانشگاهی برای توانمندسازی دانشگاهیان در جهت تجاری‌سازی فناوری پیشنهاد می‌شود.

دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 Analyzing Generation Z's Digital Entrepreneurial Behavior: A Reflection on the Role of Entrepreneurship Education and Learning Management تحلیل رفتار کارآفرینی دیجیتال نسل زِد: تأمّلی بر نقش آموزش کارآفرینی و مدیریت یادگیری 17 46 4064 10.22126/eme.2025.13030.1239 FA رضا رستمی گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-8618-0545 پیمان اکبری گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-4302-1867 امیر لعلی سرابی گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-2467-1170 بلال پناهی گروه مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0001-7944-5421 Journal Article 2025 10 24 With the development of digital businesses, digital entrepreneurship has attracted significant attention from the youth of Generation Z. This generation, who are just entering the business market, is most familiar with technology and the digital space and has a high ability to utilize it. On the other hand, to achieve entrepreneurial goals, it is necessary for entrepreneurial intention to lead to entrepreneurial behavior, which requires solving a set of different knowledge and behavioral problems. The purpose of this study is to investigate the role of learning management and entrepreneurship education in transforming digital entrepreneurial intention into digital entrepreneurial behavior of Generation Z. Descriptive-survey methods were used in collecting and analyzing data in this study. The statistical population was students of Payam Noor University in Kermanshah province, and the research findings were analyzed using the structural equation model. The data collection tools used were the standard questionnaires of digital entrepreneurial intention by Lautital, digital entrepreneurial behavior by Shirokowatal, entrepreneurship education by Li Nan and Chen, and learning management by Sihyo et al. In evaluating the structural model, estimating path coefficients and significance levels, 3Smart Pls software was used. The results showed that the research hypotheses were confirmed and learning management and entrepreneurship education can play a role as mediating variables in transforming digital entrepreneurial intention into digital entrepreneurial behavior among Generation Z students, in addition to playing a direct role in shaping digital entrepreneurial behavior. These results, in addition to enriching the literature on the subject, indicate the importance of learning management and entrepreneurship education in shaping digital entrepreneurial behavior and the need for planning and policymaking in this area. با توسعه کسب‌وکارهای دیجیتال، کارآفرینی دیجیتال به طور چشمگیری مورد توجه جوانان نسل زِد قرار گرفته است. این نسل که در بدو ورود به بازار کسب‌وکار هستند، بیشترین انس با فناوری و فضای دیجیتال را داشته و توانمندی بالایی در بهره‌گیری از آن دارند. از طرفی برای تحقق اهداف کارآفرینانه لازم است قصد کارآفرینی به رفتار کارآفرینی منجر گردد که مستلزم حل مجموعه‌ای از مسائل مختلف دانشی و رفتاری است. هدف از این مطالعه بررسی نقش مدیریت یادگیری و آموزش کارآفرینی در تبدیل قصد کارآفرینی دیجیتال به رفتار کارآفرینی دیجیتال نسل زِد  است. در گردآوری و تحلیل داده‌های این پژوهش از روش‌ توصیفی-پیمایشی استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، دانشجویان دانشگاه پیام نور استان کرمانشاه بوده و  یافته‌های پژوهش از طریق روش معادلات ساختاری تحلیل شده است. ابزار گردآوری داده‌‌ها پرسشنامه‌های استاندارد قصد کارآفرینی دیجیتال لائوتیتال، رفتار کارآفرینی دیجیتال شیروکوواتال، آموزش‌ کارآفرینی لی‌نان و چن و مدیریت یادگیری سیهیو و همکاران بوده است. در ارزیابی مدل ساختاری، برآورد ضرایب مسیر و سطح معناداری از نرم‌افزار Smart PLS نسخه 3 بهره گرفته شده است. نتایج نشان داد که فرضیه‌های پژوهش مورد تأیید قرار گرفته و مدیریت یادگیری و آموزش کارآفرینی می‌تواند علاوه بر نقش مستقیم در شکل‌دهی به رفتار کارآفرینی دیجیتال، در نقش متغیرهای میانجی در تبدیل قصد کارآفرینی دیجیتال به رفتار کارآفرینی دیجیتال  در میان دانشجویان نسل زِد  ایفای نقش کنند. این نتایج علاوه بر ایفای نقش در غنی‌تر شدن ادبیات موضوع، نشان از اهمیت مدیریت یادگیری و آموزش کارآفرینی در شکل‌دهی رفتار کارآفرینی دیجیتال و لزوم برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری در این حوزه دارد.

دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 Identifying Artificial Intelligence Challenges in the Development of the Entrepreneurial Ecosystem of Lean Startups: A Qualitative Study شناسایی چالش‌های هوش مصنوعی در توسعه زیست‌بوم کارآفرینانه استارتاپ‌های ناب: یک مطالعه کیفی 47 66 4030 10.22126/eme.2025.12346.1187 FA بیژن رضایی گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0001-8753-5136 هدا نجف پور گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-9826-9512 زهره کهریزی گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0009-0006-5078-487X Journal Article 2025 06 21 Artificial intelligence, as a key driver in the development of startup ecosystems, helps them grow sustainably by improving internal processes, accelerating innovation, and providing advanced solutions. This technology also plays an important role in increasing customer satisfaction through data analysis and optimizing decision-making. The purpose of the present study is to design a lean startup ecosystem development model using artificial intelligence. This study was conducted with an applied purpose, a qualitative approach, and a content analysis method. The statistical population of this study consisted of 12 experts in the field of artificial intelligence and faculty members of universities in Kermanshah province. In addition, purposive sampling and snowball sampling were used to identify experts and experts. Data were also collected through interviews with experts. Coding with the content analysis method was used to analyze the data. The research findings showed that the development factors affecting decision-making processes in startups are categorized into 43 basic themes, 8 organizing themes, and 3 overarching themes, including: infrastructure and technology factors, management and decision-making factors, and culture-building factors. This research shows how the lean startup ecosystem can help improve decision-making processes, increase transparency and accountability, and ultimately promote efficiency and innovation, and a deeper understanding of development factors is influential in providing practical solutions and effective policies for the optimal use of artificial intelligence. نقش روزافزون هوش مصنوعی در ارتقای کارایی و سرعت رشد استارتاپ‌های ناب، ضرورت شناسایی موانع مؤثر بر این فرایند را دوچندان کرده است. این پژوهش به‌منظور شناسایی چالش‌های هوش مصنوعی در توسعه زیست‌بوم کارآفرینانه استارتاپ‌های ناب و با هدف کاربردی، رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده‌ است. جامعه آماری این پژوهش عبارتند از 12 نفر از متخصصین در حوزه هوش مصنوعی و اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های استان کرمانشاه.  به‌منظور شناسایی خبرگان و صاحب‌نظران از روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی بهره گرفته شده است. داده‌های مورد نیاز نیز از طریق مصاحبه با خبرگان گردآوری گردید. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از کدگذاری با روش تحلیل مضمون استفاده شد. همچنین، پایایی داده‌ها با استفاده از ضریب کاپای کوهن (0.75) در توافق دو کدگذار تأیید شد و روایی نتایج نیز از طریق استراتژی حساسیت پژوهشگر، تأیید خبرگان و رویکرد کثرت‌گرایی در گردآوری و ارزیابی داده‌ها تضمین گردید. یافته‌های پژوهش نشان داد، چالش‌های هوش مصنوعی در فرآیندهای تصمیم‌گیری استارتاپ‌ها در قالب ۴۳ مضمون پایه، ۸ مضمون سازمان‌دهنده و ۳ مضمون فراگیر قابل دسته‌بندی است. این چالش‌ها شامل ضعف در زیرساخت‌های فناورانه و داده‌محور، ناکارآمدی ساختاری، کمبود نیروی متخصص و موانع حقوقی و مالی در زیست‌بوم استارتاپی می‌شود. این پژوهش با شناسایی چالش‌های کلیدی هوش مصنوعی در توسعه زیست‌بوم استارتاپ‌های ناب، زمینه فهم عمیق‌تری از موانع پیشِ ‌رو را فراهم آورده و می‌تواند در ارائه راهکارهای عملی و تدوین سیاست‌های مؤثر جهت غلبه بر این چالش‌ها و بهره‌برداری بهینه از قابلیت‌های هوش مصنوعی نقش مهمی ایفا کند.

دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 The Effect of Psychological Hardiness on the Work Passion of New Entrepreneurs Through the Mediating Role of Organizational Communication بررسی تأثیر سرسختی روانشناختی بر اشتیاق کاری کارآفرینان نوپا با نقش میانجی ارتباطات سازمانی 67 84 4215 10.22126/eme.2026.13153.1244 FA مهرداد شفیعی مدیر مرکز رشد واحدهای فناوری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0003-5972-4951 زهرا امیری گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0009-0007-0318-9995 Journal Article 2025 11 14 An important factor in improving the entrepreneurial process is work enthusiasm among entrepreneurs. Entrepreneurial enthusiasm is an intense and fully conscious positive feeling that creates and strengthens the lived experience of engaging in entrepreneurial activity. Psychological toughness and intra-organizational communication are of vital importance in cultivating entrepreneurs' work enthusiasm. Because toughness causes continuity and sustainability of activity, and communication also creates a conscious flow of information. The aim of this study is to evaluate the effect of psychological toughness on work enthusiasm with the mediating role of organizational communication. The statistical population consisted of entrepreneurs located in the Fars Science and Technology Park in Shiraz. The statistical sample was estimated at 183 people and sampling was carried out using the available method. Data were collected based on the standard psychological toughness questionnaires of Kubasa et al., work enthusiasm of Schoeffley, and organizational communication of Joblen and Putnam. Hypotheses were tested using the structural equation modeling method and Smart PLS 4 software. The results showed that psychological toughness increases work enthusiasm and organizational communication also has a mediating role in this model. The coefficient of the effect of the psychological toughness variable on enthusiasm is 0.29, communication on work enthusiasm is 0.57, and toughness on communication is 0.77. Given the positive effect of work enthusiasm on entrepreneurship, the set of psychological characteristics related to toughness keeps the entrepreneur immune despite being exposed to stressors. As a result, tough entrepreneurs have a high ability to cope with stressors. Effective communication also causes enthusiasm, dedication, and attraction of people in the organization and, as a result, work enthusiasm. Creating a suitable platform for transparent communication by the founders of a small business by disseminating accurate information about the vision, goals, and expectations will increase the effectiveness of organizational communication. Toughness also has a direct positive effect on organizational communication. Lack of self-confidence is a major barrier to communication and comes in many forms, such as shyness, awkwardness, discomfort, etc. Conversely, stubbornness can facilitate communication. In fact, stubbornness creates a specific inner attitude that affects the way people deal with various life issues. یک عامل مهم و تعیین‌کننده در بهبود فرایند کارآفرینی، اشتیاق کاری در بین کارأفرینان است. اشتیاق کارآفرینانه، یک احساس مثبت شدید و کاملاً آگاهانه است که تجربه زیسته درگیری در فعالیت کارآفرینانه را ایجاد و تقویت می­‌کند. سرسختی روانشناختی و ارتباطات درون سازمانی اهمیت حیاتی در پرورش اشتیاق کاری کارآفرینان دارند. چرا که سرسختی باعث تداوم و پایداری فعالیت است و ارتباطات نیز گردش آگاهانه اطلاعات را ایجاد می­‌کند. هدف این پژوهش ارزیابی تأثیر سرسختی روانشناختی بر اشتیاق کاری با نقش میانجی ارتباطات سازمانی است. جامعه آماری را کارآفرینان مستقر در پارک علم وفناوری فارس در شهر شیراز تشکیل داده‌اند. نمونه آماری طبق فرمول کوکران به تعداد 183 نفر برآورد و نمونه‌گیری به روش در دسترس انجام گرفت. داده ها بر اساس پرسشنامه‌­های استاندارد سرسختی روانشناختی کوباسا و همکاران، اشتیاق کاری سالواناوا و شوفلی و ارتباطات سازمانی جابلین و پوتنام گردآوری شدند. آزمون فرضیه‌ها با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار Smart PLS 4 انجام شد. نتایج نشان داد سرسختی روانشناختی باعث افزایش اشتیاق کاری شده و ارتباطات سازمانی نیز نقش میانجی در این مدل دارد. ضریب تأثیر متغیر سرسختی روانشناختی بر اشتیاق برابر 29/0، ارتباطات بر اشتیاق کاری برابر 57/0 و سرسختی بر ارتباطات برابر 77/0 است.  با توجه به تأثیر مثبت اشتیاق کاری بر کارآفرینی، مجموعه ویژگی‌­های روانشناختی مرتبط با سرسختی، کارآفرین را به‌­رغم قرار گرفتن در معرض عوامل فشارزا، مصون نگه می‌­دارد. در نتیجه، کارآفرینان سرسخت توانایی بالایی برای مقابله با عوامل فشارزا دارند. همچنین ارتباطات اثربخش موجب شوق، وقف و جذب افراد در سازمان و در نتیجه اشتیاق کاری، می­‌شود. بسترسازی مناسب برای برقراری ارتباط شفاف از طرف بنیان‌گذاران یک کسب‌وکار کوچک به وسیله نشر اطلاعات صحیح از چشم­‌انداز، هدف‌ها و انتظارات موجب افزایش اثربخشی ارتباطات سازمانی خواهد شد. سرسختی تأثیر مثبت مستقیم بر ارتباطات سازمانی نیز دارد. فقدان اعتماد به نفس مانع بزرگ ارتباط است و در اشکال مختلفی، مانند کمرویی، بی‌دست‌وپایی، ناراحتی و ... وجود دارد و به عکس، سرسختی می­‌تواند ارتباطات را تسهیل کند. در واقع سرسختی، نگرش درونی خاصی را به وجود می‌­آورد که شیوه رویارویی افراد با مسائل مختلف زندگی را تحت تأثیر قرار می‌­دهد.

دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 Physical Education in Schools; Basis for Creating an Entrepreneurial Attitude in Students آموزش تربیت‌بدنی در مدارس؛ مبنایی برای ایجاد نگرش کارآفرینانه در دانش‌آموزان 85 110 4157 10.22126/eme.2026.12485.1207 FA ناصر غلامی گروه تربیت بدنی، دانشگاه فرهنگیان، ایران، تهران. 0000-0003-2413-8736 Journal Article 2025 08 10 This study aimed to design a model for physical education in schools to enhance students' entrepreneurial attitude. Employing a mixed-methods approach, the research identified key components of physical education and examined their impact on students' entrepreneurial mindset. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with experienced and specialized physical education teachers (n=20) in Najafabad, Isfahan, and analyzed using thematic analysis in three stages: open, axial, and selective coding. Findings revealed that physical education can serve as an effective platform for fostering entrepreneurial skills and attitudes. The main themes identified included developing entrepreneurial motivation and mindset, nurturing creative and strategic skills, enhancing resilience and challenge management, and p romoting professional and social values, which were categorized into axial themes. In the quantitative phase, data were gathered from first-cycle secondary school students in the same region (n=256) using a researcher-developed questionnaire based on qualitative themes and the standard Linan and Chen (2009) questionnaire. These data were analyzed using the partial least squares method in Smart PLS₃ software. Quantitative results confirmed that all main themes significantly influenced students' entrepreneurial attitude, particularly in areas such as self-efficacy, emotional management, and innovation. Model fit indices, including the standardized root mean square residual and normed fit index, indicated a good fit. These findings align with existing literature on experiential learning and the role of sports activities in developing soft skills, underscoring physical education's potential as a tool for indirectly teaching entrepreneurial concepts. The study recommends redesigning physical education curricula to incorporate targeted experiential activities, such as team-based projects and problem-solving games, to strengthen students' entrepreneurial attitudes. Additionally, it suggests organizing training workshops for physical education teachers to implement this approach effectively. این پژوهش با هدف بررسی نقش آموزش تربیت‌بدنی در مدارس با رویکرد ارتقای نگرش کارآفرینانه در دانش‌آموزان انجام شد. مطالعه حاضر با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی کیفی و کمی، به شناسایی مؤلفه‌های کلیدی آموزش تربیت‌بدنی مبتنی بر کارآفرینی و بررسی تأثیر آن‌ها بر نگرش کارآفرینانه دانش‌آموزان پرداخت. در بخش کیفی، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختارمند با معلمان تربیت‌بدنی (20 نفر) دارای تجربه و تخصص در شهرستان نجف‌آباد اصفهان، داده‌ها گردآوری و با روش تحلیل مضمون در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که مضامین اصلی شناسایی‌ شده شامل توسعه نگرش و انگیزه کارآفرینانه، پرورش مهارت‌های خلاق و استراتژیک، تقویت انعطاف‌پذیری و مدیریت چالش‌ها، و توسعه ارزش‌های حرفه‌ای و اجتماعی بودند که در قالب تم‌های محوری (10 مضمون) و 33 کدباز دسته‌بندی شدند. در بخش کمی، با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته مبتنی بر مضامین کیفی و پرسشنامه استاندارد لینن و چن، داده‌ها از دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول در همان منطقه (256 نفر نمونه) جمع‌آوری و با روش حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار اسمارت پی ال اس  تحلیل شدند. نتایج کمی تأیید کرد که تمامی مضامین اصلی  مانند تقویت خودباوری، مدیریت هیجانات و نوآوری تأثیر معناداری بر نگرش کارآفرینانه دانش‌آموزان دارند، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند تقویت خودباوری، مدیریت هیجانات و نوآوری. شاخص‌های برازش مدل، از جمله ریشه میانگین مربعات باقیمانده استاندارد و شاخص برازش هنجار شده، نشان‌دهنده برازش مناسب مدل بودند. این یافته‌ها با ادبیات موجود در زمینه یادگیری تجربی و نقش فعالیت‌های ورزشی در پرورش مهارت‌های نرم همخوانی دارد و بر ظرفیت ورزش و تربیت‌بدنی به‌عنوان ابزاری مبنایی و قوی برای آموزش غیرِ مستقیم و اثربخش مفاهیم کارآفرینی تأکید می‌کند. پژوهش حاضر پیشنهاد می‌کند که برنامه‌های درسی تربیت‌بدنی و ورزش با ادغام فعالیت‌های تجربی هدفمند، مانند فعالیت‌های گروهی پروژه‌های تیمی و بازی‌های مبتنی بر حل مسأله، بازطراحی شوند تا نگرش کارآفرینانه در دانش‌آموزان تقویت شود. همچنین، برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای معلمان تربیت‌بدنی جهت پیاده‌سازی این رویکرد توصیه می‌شود.

دانشگاه رازی آموزش و مدیریت کارآفرینی 2980-9436 5 1 2026 03 21 Designing a Framework for Entrepreneurial Leadership in Education Using a Meta-Synthesis Approach طراحی چارچوب رهبری کارآفرینانه در آموزش با استفاده از رویکرد فراترکیب 111 140 4204 10.22126/eme.2026.13169.1248 FA علی مرادی گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-2878-9029 مهدی معینی کیا گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-8605-4477 عادل زاهد بابلان گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0002-2878-9029 تقی اکبری گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0009-0005-4659-1699 Journal Article 2025 11 17 Educational environments are increasingly confronted with rapid technological acceleration, ecosystem complexities, and a growing demand for innovation. Using the meta-synthesis approach. Given the fragmentation and inconsistency of previous studies, this research sought to systematically integrate findings to identify and explain the fundamental dimensions and components of this leadership model. The research population comprised all qualitative studies published on entrepreneurial leadership in education between 2015 and 2025 in both national and international databases. Out of 398 identified studies, a total of 32 met the inclusion and quality criteria and were analyzed using the seven-step model of Sandelowski and Barroso. The coding process resulted in 275 open codes, 22 axial themes, and six overarching dimensions. Findings revealed that entrepreneurial leadership in education is a multilevel and cyclical phenomenon that begins with the leader’s personal and psychological attributes, manifests in managerial and professional competencies, and becomes institutionalized through transformational and future-oriented leadership, organizational empowerment, a culture of learning, and educational networking. The proposed model provides both a theoretical framework and a practical guideline for educational policymakers and managers in developing entrepreneurial leadership capacities. Overall, the results highlight the need to reconsider leadership development policies and to strengthen innovative and opportunity-oriented competencies among school and university leaders. محیط‌‌های آموزشی با شتاب فناوری و نیاز فزآینده به نوآوری مواجه هستند و در چنین بستری رهبری کارآفرینانه به‌ عنوان راهبردی کلیدی برای خلق فرصت و ارتقای کیفیت یاددهی-یادگیری اهمیت یافته است. هدف این پژوهش، طراحی چارچوبی جامع برای رهبری کارآفرینانه در آموزش با بهره‌گیری از رویکرد فراترکیب است. با توجه به پراکندگی و ناهم‌خوانی مطالعات پیشین، تلاش شد تا با تلفیق نظام‌مند یافته‌های کیفی، ابعاد و مؤلفه‌های بنیادین این نوع رهبری شناسایی و تبیین شود. جامعه پژوهش شامل کلیه مطالعات منتشر شده در حوزه رهبری کارآفرینانه در آموزش طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در پایگاه‌های داخلی و بین‌المللی بود. از میان ۳۹۸ پژوهش شناسایی ‌شده، پس از غربالگری بر اساس معیارهای کیفیت و ارتباط موضوعی، ۳۲ مطالعه واجد شرایط انتخاب و با الگوی هفت‌ مرحله‌ای سندلوسکی و بارسو تحلیل گردیدند. فرایند کدگذاری منجر به استخراج ۲۷۵ کد باز، ۲۲ مؤلفه محوری و شش بعد اصلی شد. یافته‌ها نشان داد که رهبری کارآفرینانه در آموزش پدیده‌ای چندسطحی و چرخه‌ای است که از ویژگی‌های فردی و روان‌شناختی رهبر آغاز شده، در شایستگی‌های دانشی و مدیریتی تبلور می‌یابد و از طریق رهبری تحول‌گرای آینده‌نگر، توانمندسازی سازمانی، فرهنگ یادگیری و شبکه‌سازی آموزشی نهادینه می‌شود. این مدل می‌تواند به‌عنوان چارچوبی نظری و راهنمایی عملی برای مدیران آموزشی، سیاست‌گذاران و توسعه برنامه‌های تربیت رهبر کارآفرین مورد استفاده قرار گیرد. نتایج پژوهش، ضرورت بازنگری در سیاست‌های توسعه رهبری آموزشی و تقویت مهارت‌های نوآورانه و فرصت‌محور در مدیران مدارس و دانشگاه‌ها را برجسته می‌سازد.