Document Type : Original Article
Authors
1 Director of Technology Incubator, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 Department of Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran.
Abstract
Keywords
Main Subjects
مقدّمه
در سالهای اخیر ایجاد سازوکارهای مختلف تسهیل و تشویق کارآفرینی در بین دانشجویان مانند مراکز نوآوری، مراکز رشد، شتابدهندهها، رویدادهای کارآفرینی و تورهای فناوری توسط دانشگاهها ایجاد شدهاند. دانشگاههای کشور در راستای نیل به دانشگاه نسل سوم، طیف متنوعی از این رویکردها را برای ترویج و حمایت از کارآفرینی اجرا میکنند، ولی در نهایت هدف همه برنامهها ترویج کارآفرینی بهعنوان یک گزینه شغلی برای دانشجویان است. گذار از دانشگاههای نسل اول و دوم به دانشگاههای نسل سوم در شرایط کنونی یک ضرورت اساسی است که بیتوجهی به آن پیامدهای بدی به دنبال خواهد داشت. این مسئله با توجه به موضوع بیکاری قشر تحصیلکرده اهمیت دوچندان مییابد. بیکاری دانشآموختگان دانشگاهی یک معضل اساسی برای تمام کشورها از جمله ایران است؛ چراکه نرخ بیکاری گروه سنی 12 تا 39 ساله در بهار 1401 بالا رفته است (صبا و همکاران، 1402).
پس خروجی این سازوکارها و برنامهها باید کسبوکارهای نوپایی باشد که توسط دانشآموختگان پایهگذاری شدهاند؛ بنابراین در اینجا باید به قصد کارآفرینی[1] دانشجویان بهعنوان یک پیشران مهم در درک چگونگی اقدام به کارآفرینی و پایهگذاری کسبوکارهای نوپا توجه کرد. قصد راهاندازی یک کسبوکار در میان دانشجویان میتواند بهعنوان یک گزینه شغلی و یک سبک زندگی مطرح شود. حضور در دانشگاه و فعالیتهای دانشگاهی و دانشجویی در توسعه سطوح انگیزه و تواناییهای دانشجویان برای فعالیتهای کارآفرینی بسیار مهم است. با این وجود دانشجویان اغلب کارآفرینی را یک گزینه مناسب نمیدانند، در نتیجه خود را از کارآفرینی بهعنوان یک شغل محروم میکنند.
قصد کارآفرینی را میتوان بهعنوان یک باور پذیرفتهشده توسط فرد برای راهاندازی یک کسبوکار جدید و برنامهریزی آگاهانه برای انجام آن در مقطعی در آینده تعریف کرد (تومی و پارده[2]، 2020)؛ بنابراین، قصد عامل مهمی در فرآیندهای مرتبط با ایجاد یک بنگاه جدید است. با توجه به عوامل درونی و بیرونی، محققان مدلهای روانشناختی زیادی از کارآفرینی را برای تبیین قصد کارآفرینانه یک فرد پیشنهاد کردهاند. بهعنوان مثال در مدل رفتار برنامهریزیشده[3] قصد به نگرش نسبت به رفتار پیشبینیشده، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درکشده بستگی دارد (آجزن[4]، 1987).
مدل ویژگیهای روانشناختی[5] نیز نشان میدهد نیاز به موفقیت، اعتماد بهنفس و نگرش شخصی بر قصد کارآفرینی تأثیر میگذارد (فریرا و همکاران[6]، 2020). مدل رویداد کارآفرینی[7] نیز بر مطلوبیت درک شده، امکانپذیری درک شده و تمایل به عمل تمرکز دارد (تومی و پارده،2020). عوامل مختلفی میتوانند قصد کارآفرینانه را تحت تأثیر قرار دهند که هوشیاری کارآفرینانه[8] میتواند یکی از مهمترین آنها باشد. زمانی که فردی قصد کارآفرینی دارد قاعدتاً باید بتواند نسبت به فرصتهای موجود حساس شده و از آنها استفاده کند. افراد خاص دارای هوشیاری میتوانند تفاوت در ارزش محصولات در بخشهای مختلف بازار را تشخیص داده و از این دانش خود برای راهاندازی یک کسبوکار بهره ببرند. هوشیاری کارآفرینی منجر به کشف فرصت میشود.
هوشیاری افراد را برای سازماندهی، تفسیر و استفاده از اطلاعات مختلف در حوزههای مختلف دانشی مربوط به توسعه فرصتهای جدید توانمند میکند (تانگ و همکاران[9]، 2012) . چنانچه فرض کنیم که فرصتها توسط کارآفرین کشف میشوند، پدید آمدن آنها میتواند ناشی از تغییرات در محیط (مانند تغییر در فناوری، جمعیت، قوانین و ...) باشد. این تغییرات اطلاعات جدید ایجاد میکنند. یک فرد هوشیار با استفاده از چارچوبهای شناختی قبلی خود که در اثر دانش و تجربه بهدست آورده میتواند این تغییرات را درک کند (بارون[10]، 2006) از طرفی قصد کارآفرینی مستلزم تحقق توانمندیها و بالفعل کردن ظرفیتهای بالقوه است که این موضوع بهنوبه خود میتواند تحت تأثیر سلامت روانشناختی قرار گیرد.
سلامت روانشناختی شامل آسایش ذهنی، احساس خودتوانمندی، خودمختاری، کفایت، ارتباط با دیگران و شناخت توانمندیها در تحقق ظرفیتهای خود است (جو و همکاران[11]، 2019)؛ بنابراین انتظار میرود هوشیاری کارآفرینانه افراد با سلامت روانشناختی متفاوت، دارای تأثیرهای متفاوتی بر قصد کارآفرینانه در این افراد باشد؛ بنابراین به نظر میرسد قصد کارآفرینی میتواند تحت تأثیر هوشیاری قرار گیرد و به عبارت دیگر هوشیاری موجب قصد کارآفرینی شود. همچنین با توجه به تفاوت سلامت روانی در افراد مختلف، این موضوع میتواند موجب تفاوت در قصد کارآفرینی شود. از اینرو با توجه به اهمیت قصد کارآفرینانه در میان دانشجویان، پژوهش حاضر در صدد است به بررسی تأثیر هوشیاری کارآفرینانه بر قصد کارآفرینی با نقش تعدیلگر سلامت روانشناختی بپردازد.
مبانی نظری
قصد کارآفرینانه پیشنیاز تحقق رفتارهای کارآفرینانه در آینده است (کروز و همکاران[12]،2019). این مفهوم نشانگر فرآیندی آگاهانه و ذهنی است که میتواند اقدامات را به رفتارهای واقعی تبدیل کند (وودا و فلور[13]ا، 2019). قصد کارآفرینانه، فرآیندی آگاهانه و نیازمند برنامهریزی است که بر عمل مقدم است و هدایتکننده توجه و رفتار فرد به سمت رفتار کارآفرینانه است (کروگر و همکاران[14]، 2000). زمینهسازی برای درک ارزش فرصتهای کسبوکار جدید، بهرهبرداری از آنها و راهاندازی کسبوکار نیز توسط قصد کارآفرینی انجام میشود (نبی و لینان[15]، 2011).
قصد کارآفرینی مهمترین مؤلفه و پیشنیاز شکلگیری یک کسبوکار جدید در آینده است (نگوین و همکاران[16]، 2019). این قصد یک وضعیت ذهنی است که در نهایت فرد را به سمت پروراندن مفهوم جدید کسبوکار و ایجاد ارزش جدید در کارآفرینی سوق میدهد (چابرا و همکاران[17]، 2020)؛ بنابراین مهمترین سازوکار شروع و رشد یک سرمایهگذاری جدید برای کارآفرینی داشتن قصد مداوم است (کونگ و همکاران[18]،2020). قصد کارآفرینی یک حالت ذهنی است که توجه و تجربه شخصی فرد را روی رفتار برنامهریزیشده کارآفرینی متمرکز میکند (دو و دادوری[19]، 2017).
در شاخص دفتر دیدهبان جهانی کارآفرینی[20] که از سال 1999 تاکنون منتشر میشود قصد کارآفرینی بهعنوان بخشی از ادراکات قرار میگیرد که در نهایت تبدیل به رفتار کارآفرینانه میشوند. هنگامی که فرد از تواناییهای خود مطمئن بوده و درک او از توانمندیاش در مهارتهای راهاندازی کسبوکار به حد رضایتبخشی باشد که به او جرأت رفتار کارآفرینانه را بدهد طبیعی است که فرد با امکان بیشتری ممکن است کارآفرینی کند. این شاخص درصدی از جمعیت 18 تا 64 سال است که درگیر هیچ مرحلهای از فعالیت کارآفرینانه نیستند و در واقع کارآفرینان ناپیدا و پنهانی هستند که قصد دارند تا یک کسبوکار را طی سه سال آینده شروع کنند. متأسفانه این شاخص طی سالهای اخیر روندی نزولی داشته و از رتبه 5 در سال 1395 به رتبه 16 در سال 1400 در بین کشورهای با درآمد ملی متوسط رسیده است (دفتر دیدهبان جهانی کارآفرینی، 2022).
قصد نشانگر یک عامل انگیزشی است که بر رفتار تأثیر میگذارد؛ بنابراین، یک شاخص قابل اعتماد از تلاش و تمایل یک فرد برای انجام رفتار است. این قصد در حوزه کارآفرینی به قصد راهاندازی یک شرکت اشاره دارد (شوکلا[21]،2021). رفتار نیز همانی است که فرد را تشویق میکند تا دانش کسب کند، ایدههای بدیع را ایجاد کند و برنامههای کارآفرینی را اجرا کند تا در نهایت به یک کارآفرین تبدیل شود (مایر و مارتی[22]، 2006). از دیدگاههای مختلف، مطالعات متعددی عوامل مؤثر بر قصد کارآفرینی را بررسی کردهاند. متغیرهایی مانند سن، جنسیت، سطح تحصیلات، ویژگیهای شخصیتی، دانش و توانایی کارآفرینی، میل به موفقیت، روحیه ماجراجویی و جهتگیری ارزشی، خودشیفتگی، روانپریشی و ماکیاولیسم، آموزش خانواده، دسترسی به بازار، جهتگیری کارآفرینانه، سیاستهای تشویقی، خدمات آموزشی مرتبط و جو کارآفرینی منطقهای بهعنوان عوامل اساسی شناسایی شدهاند (لیو و همکاران[23]، 2019).
قصد کارآفرینانه در یک تعریف ساده گرایش و تمایل یک فرد برای شروع یک کسبوکار جدید است. با توجه به آنچه گذشت قصد کارآفرینانه بهمنزله یکی از مشخصات رفتاری افراد، جزو عوامل اصلی مؤثر در شکلگیری و تبلور رفتار کارآفرینانه است. بخش زیادی از فعالیت کارآفرینی نتیجه مستقیم قصد افراد و فعالیتهای بعدی آنها در دورههای زمانی معین است. در یک برداشت نسبتاً جامع قصد کارآفرینی را میتوان تمایل و آمادگی ذهنی افراد برای راهاندازی یک کسبوکار جدید با سرعت رشد بالا و با هدف ارزش افزایی و کسب سود در نظر گرفت (سویدا و ریچارد[24]، 2013). بر اساس تئوری رفتار برنامهریزیشده میتوان قصد کارآفرینانه را شامل نگرشهای شخصی، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری درک شده دانست (لینان و چن[25]، 2011).
هوشیاری کارآفرینانه یک ساختار مهم برای تشخیص فرصت و بهرهبرداری از موقعیتها است. هوشیاری هم برای تفکر و هم برای اقدام کارآفرینانه اهمیت دارد. افرادی که هوشیاری کارآفرینی بالاتری دارند تمایل بیشتری به مشارکت در اقدامات کارآفرینانه دارند (روندی و همکاران، 2018). کرزنر[26] بهعنوان اولین کسی که این مفهوم را مطرح کرد معتقد است هوشیاری توانایی منحصربهفرد کارآفرینان برای درک فرصتهای سودآوری است که از سوی دیگران نادیده گرفته شده است (کرزنر، 1999). از نظر او تفاوت کارآفرین و غیر کارآفرین در همین هوشیاری است. هر نوع تشخیص فرصت توسط یک کارآفرین بر پایه نوعی هوشیاری است که توسط اطلاعات تقویت شده است.
هوشیاری کارآفرینانه حساستر بودن و موفقتر بودن برخی از مردم در مقایسه با دیگران در شناسایی فرصتهای کارآفرینی را توضیح میدهد (لنت[27]، 2013). هوشیاری کارآفرینانه شامل قابلیت فردی برای جمعآوری، انتقال و انتخاب اطلاعاتی است که به فرصتهای بالقوه کسبوکار منجر میشوند. هوشیاری کارآفرینانه در سه بعد پویش و جستجو به معنای تلاش غیر معمول مداوم در جستجوی ایدههای جدید و ایجاد آرایهای گسترده از اطلاعات مرتبط، برقراری روابط به معنای دریافت و بهکارگیری اطلاعات جدید، خلاقیت و ایجاد روابط منطقی و در نهایت ارزیابی و تخمین در مورد اینکه آیا یک فرصت ویژه از اطلاعات جدید ناشی میشود یا خیر؛ مطرح شده است (تانگ[28]، 2008).
هوشیاری ذهنیتی بر پایه چندین ظرفیت و فرایند همچون دانش قبلی، مهارتهای تشخیص الگو و پردازش اطلاعات است. در بخشی دیگر از مطالعات با محوریت کارآفرینی عملگرا بر این نکته تأکید میشود که هوشیاری فقط زمانی که دربردارنده قضاوت و حرکت بهسوی کاربرد و اقدام باشد یک ویژگی کارآفرینانه است. در واقع بر مبنای این رویکرد، اقدام برای تعقیب و پیگیری فرصتهای کشفشده، محور کارآفرینی به شمار میرود ( مولن و همکاران[29]، 2007). احتمال تشخیص فرصت با افزایش هوشیاری افزایش مییابد و قطعاً، شناسایی فرصت جزو عوامل کلیدی موفقیت در محیط رقابتی کسبوکار امروز است. از اینرو است که تأکید بر توجه به فرصت و شناسایی فرصت تا آنجا پیش رفته که شناسایی فرصت را قلب کارآفرینی نامیدند (والیر[30]، 2013).
هوشیاری کارآفرینانه بهعنوان قابلیت بنگاه و افراد برای کشف مکان بازار، شناسایی نواحی نادیده گرفته شده بازار، شناسایی فرصتها و تحقق فرصتها بر اساس زمینه فعالیت بنگاه معرفی شده است. در این تعریف هوشیاری کارآفرینانه قابلیتی است که برای درک تفاوتهای متمایز میان کارآفرینان و مدیران نیز بهکار میرود (سامبامورتی و همکاران[31]، 2003). بر اساس این تعریف دو بعد آیندهنگاری راهبردی و بینش نظاممند برای هوشیاری در نظر گرفته شده است. آیندهنگاری راهبردی توانمندی پیشبینی گسستها در محیط کسبوکار، فضای فناوری اطلاعات، تهدیدها و فرصتهای بازار و حرکات تخریبی احتمالی رقباست. آیندهنگاری در پی کشف هماهنگ فرصتهای تجاری برای پیریزی فعالیت رقابتی است.
آیندهنگاری اقدامی حیاتی در کارآفرینی است، چون به توانایی پیشبینی و تجسم کمبودها و فرصتهای بازار برای فعالیتهای رقابتی برمیگردد. بنگاه باید آیندهنگاری راهبردی را از مسیر بینش شخصی مدیران و تجربههای آنها و هوشیاری بنگاه نسبت به اقدامات نوآورانه رقابتی رقبا توسعه دهد. یک کسبوکار کارآفرینانه در محیطی متلاطم باید قابلیت آیندهنگاری راهبردی را بهمنظور درک فرصتهای بازار بهصورت پیشدستانه داشته باشد. برای درک این مسئله که هر فرصتی برای عملیاتی شدن مناسب نیست، کارآفرین باید نهتنها نسبت به گزینههای فرصت، هوشیار باشد؛ بلکه باید بداند که کدامیک از این گزینهها از طریق منابع و شایستگیهایش به بهرهبرداری میرسند.
بینش نظاممند یکی دیگر از توانمندیهای هوشیاری کارآفرینانه است که به معنای توانایی بررسی امکان استفاده از فرصتها بر اساس منابع و قابلیتها و همچنین توانایی عملیسازی و ارتباط متقابل میان قابلیتهای متفاوت و فرصتهای اساسی بازار است. بینش نظاممند تجزیه و تحلیل بازار را با دید بررسی امکان استفاده از فرصتها انجام میدهد. این بینش به پاسخگویی سریع به نیازهای مشتریان، بازار و توسعه راهحلهای نوآورانه برای برآوردن این نیازها، انتخاب مناسب شرکا و اهرم کردن سرمایههای آنها نیز کمک میکند (سامبامورتی و همکاران، 2003).
سلامت روانشناختی
سلامتی یکی از مفاهیم مهم و در عین حال پیچیده است. مفهومی که تعریف آن مشکل و اندازهگیری آن تقریباً محال است. بر اساس الگوی پزشکی، الگوی محیطی و الگوی کلنگر میتوان سلامتی را فقدان بیماری، کیفیت سازش فرد با محیط و کلیت حالت شخص دانست (باباپور, 1385). سلامت روانشناختی بهعنوان یکی از ابعاد مهم سلامت محسوب میشود. سلامت روانشناختی بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، به معنای توان تعامل هماهنگ اجتماعی فرد با دیگران، تغییر و بازسازی محیط فردی و اجتماعی است تا بتواند بهطور منطقی به حل تعارضها پرداخته و رغبتهای فردی خود را در زندگی بهصورت هدفمند انجام دهد (جعفری و همکاران[32]، 2022). افراد با سلامت روانشناختی بالا، مشکلات روانی، عاطفی و شخصیتی کمتری دارند و در مقایسه با افراد با سلامت روانشناختی پایین، شادتر هستند و راهبردهای مقابلهای مؤثرتری برای برخورد با چالشها دارند (ندوشن و همکاران[33]، 2022).
سلامت روانشناختی بنیان تواناییهای جمعی و فردی افراد بهعنوان انسانهایی است که فکر میکنند، هیجان دارند، با دیگران ارتباط برقرار میکنند، یک زندگی میسازند و از آن لذت میبرند. سلامت روان، طریقی است که آدمی خود را با دنیا سازگار میکند. انسانهای مؤثر، شاد و راضی؛ حالت یکنواختی خلقی، رفتار ملاحظهکارانه و گرایش شادی را حفظ میکنند. سلامت روانشناختی به نبود علائم ناتوانکننده، یکپارچگی کارکرد روانشناختی، سلوک مؤثر در زندگی شخصی و اجتماعی، احساسات مرتبط با بهزیستی اخلاقی و معنوی و مانند آن اشاره دارد. بر این اساس، ارتقا، مراقبت و بازیابی سلامت روان میتواند بهعنوان دغدغه مهم فردی و جامعه در سراسر دنیا باشد. این سازه به افراد در راستای تحقق یک زندگی بهتر، شادتر و جلوگیری از وقوع اختلالهای خلقی و شخصیتی یاری میکند (سیمور و همکاران[34]، 2017).
سلامت روانشناختی، نشانگر چگونگی تفکر، احساس و عملکرد افراد در مواجهه با موقعیتهای زندگی است و به درک فرد از خود و زندگی بستگی دارد (خدری و دباغی، 1393). سلامت روانشناختی به معنای توانایی فرد در لذت بردن از زندگی و ایجاد تعادل بین فعالیتهای زندگی و کوشش برای دستیابی به تابآوری روانشناختی است (هیورلی و همکاران[35]،2020). نشانههای سلامت روانشناختی، برخوردار بودن از خصیصههای توانمندساز درونی یا منبع درونی قدرت است. سلامت روان عملکرد موفقیتآمیز کارکردهای ذهنی است که منجر به فعالیتهای مولد، روابط راضیکننده با افراد دیگر و فراهم کردن توانایی انطباق با تغییرات و مقابله با مشکلات میشود (اسپورتی[36]،2020).
اگرچه این اصطلاحات اغلب بهجای هم استفاده میشوند، سلامت روان ضعیف و بیماری روانی یکسان نیستند. یک فرد میتواند سلامت روانی ضعیفی داشته باشد و بیماری روانی برای او تشخیص داده نشود. به همین ترتیب، فردی که مبتلا به یک بیماری روانی تشخیص داده میشود، میتواند دورههایی از رفاه جسمی، روانی و اجتماعی را تجربه کند. برخی مطالعات نشان دادهاند که متغیرهای مرتبط با سلامت روان میتوانند قصد کارآفرینی را تحت تأثیر قرار دهند. بهعنوان مثال تأیید شده است که سرمایه روانشناختی تأثیر مثبت و معنیداری بر قصد کارآفرینی داشته است (تیان[37]، 2022؛ شواله و همکاران[38]، 2022؛ ژائو و همکاران[39]، 2020؛ کی و همکاران[40]، 2013). از طرف دیگر رابطه روان رنجوری و کارآفرینی در مطالعات منفی است (ژو[41]، 2018؛ حسین و عبدالعزیز[42]، 2017). ویژگیهای سلامت روانی بهصورت عمومی میتوانند یکی از پیشبینی کنندههای قصد کارآفرینی باشند (تانگامایان و همکاران[43]، 2023؛ هان[44]، 2020؛ هرناندزسانچز و همکاران[45]، 2020).
از آنجاکه قصد و هوشیاری کارآفرینانه هر دو سازههایی هستند که هم در تفکر و هم در اقدام خود را نشان میدهند به نظر میرسد سلامت روانشناختی میتواند رابطه این دو متغیر را تا حدودی تعدیل کند.
پیشینه پژوهش
مطالعه لیو و همکاران (2018) به بررسی قدرت میانجیگری هوشیاری کارآفرینانه در رابطه بین شخصیت فعال و خلاقیت دانشجویان با قصد کارآفرینی میپردازد. این مطالعه با تکیه بر یک بررسی میدانی از 735 دانشجوی چینی در 26 دانشگاه، نشان میدهد هوشیاری کارآفرینی یک اثر میانجی کامل بر رابطه بین خلاقیت، شخصیت فعال و قصد کارآفرینی دارد (لیو و همکاران، 2019). اوربان (2019) در پژوهش خود با استفاده از دادههای کارگران شاغل در کارگاههای کوچک آفریقای جنوبی نشان داد هوشیاری کارآفرینانه بهطور قابل توجهی قصد کارآفرینی اجتماعی را توضیح میدهد، در حالی که خودکارآمدی یک اثر میانجی مثبت در این رابطه نشان داد (اوربان[46]، 2020). عواد و الاسیر[47] (2020) نیز نشان دادند که وظیفهشناسی، گشودگی و هوشیاری دانشجویان اردنی با قصد کارآفرینی آنها مرتبط است. برونگرایی و گشودگی با هوشیاری همراه هستند، در حالی که توافقجویی و روانرنجورخویی با هیچیک از نتایج ارتباطی نداشت. در نهایت، هوشیاری رابطه بین برونگرایی و گشودگی با قصد کارآفرینی را میانجیگری میکند (عواد و الاسیر، 2021).
مطالعه بیسواس و ورما (2021) با هدف شناسایی ابعاد مختلف ویژگیهای شخصیتی بر ابعاد مختلف قصد کارآفرینی و بررسی تأثیر عوامل شناساییشده بر قصد کارآفرینی دانشجویان پنج دانشگاه برتر هند انجام شده است. سازههای شناساییشده که بهعنوان عوامل تعیینکننده قصد کارآفرینی در نظر گرفته شدهاند عبارتاند از: نیاز به موفقیت، منبع کنترل، تمایل به ریسکپذیری، نوآوری، خودکارآمدی، فعال بودن، پشتکار، هوشیاری کارآفرینانه و نگرش کارآفرینانه (بیسواس و ورما[48]، 2021).
لی و همکاران (2021) در پژوهش خود به دنبال پاسخ به این سؤال بودند که چگونه همهگیری کووید-19 بر قصد کارآفرینی دانشجویان تأثیر گذاشته است و همچنین اینکه آیا همهگیری در ارتباط بین هوشیاری کارآفرینی و قصد کارآفرینی دخیل است یا خیر. دادهها از 612 پاسخدهنده جمعآوری شد و با استفاده از روش رگرسیون گامبهگام، نقش تعدیلکننده خطر ادراکشده کووید-19 بررسی شد. نتایج نشان میدهد که خطر درک دانشجویان از کووید-19 ، قصد کارآفرینی آنها را کاهش میدهد. علاوهبر این، خطر درک شده کووید رابطه بین هوشیاری و قصد را نیز کاهش میدهد. بهطور خاص، کسانی که خطر بیشتری را درک میکردند، تمایل به نشان دادن قصد پایینتری داشتند (لی و همکاران[49]، 2022).
در عین حال نتایج پژوهش آرنات و همکاران (2021) در بوسنی نشان داد درک خطر همهگیری هوشیاری را افزایش میدهد و هوشیاری بهنوبه خود قصد کارآفرینی را تحت تأثیر قرار میدهد (آرنات و همکاران[50]، 2022).
ویجایا و همکاران (2021) با هدف مطالعه تعیین تأثیر منبع کنترل، نیاز به موفقیت، تحمل ریسک و هوشیاری کارآفرینانه بر قصد کارآفرینی نمونهای شامل 100 دانشجوی دانشکده حقوق از یک دانشگاه اندونزی بهعنوان پاسخگو فراهم کردند. نتایج نشان داد که بین تحمل ریسک و هوشیاری کارآفرینانه نسبت به قصد کارآفرینی تأثیر معنیداری وجود دارد، در حالی که منبع کنترل و نیاز به موفقیت بر قصد کارآفرینی تأثیر معنیداری نداشت (ویجایا و همکاران[51]، 2021).
در میان مطالعات داخلی میتوان به پژوهش حشمتیفر و همکاران (1400) اشاره کرد. هدف این پژوهش شناخت و بررسی مؤلفههای همبسته روانشناختی کارآفرینی بود. در میان این مؤلفهها نقش ویژگیهای روانشناختی نیز معنیدار بوده است (حشمتیفر و همکاران، 1400).
یافتههای پژوهش خالقخواه و همکاران نیز (1396) نشان دادند که بین توانمندسازی روانشناختی کارکنان و ابعاد آنها با کارآفرینی رابطه مثبت معنیداری وجود دارد (خالق خواه و همکاران، 1397).
واعظی و زیودار بیان میکنند که هوشیاری کارآفرینی دارای سه بعد پایش، ارتباطات و ارزیابی است که هر سه بر قصد کارآفرینی دانشجویان دانشگاه سیستان و بلوچستان تأثیر مثبت معنیدار داشتهاند. در اینجا متغیرهای آموزشهای کارآفرینی، تجربه کاری قبلی و پیشزمینه کسبوکارهای قبلی بهعنوان تعدیلگر وارد شدهاند که تنها اثر آموزش کارآفرینی تأیید شده است (واعظی و زیودار، 1400).
در پژوهش غلامی و همکاران (1393) مشخص شد شایستگی کارآفرینانه تأثیر مثبت و معنیداری بر سه شاخص هوشیاری کارآفرینانه شامل پویش و جستوجو، برقراری روابط و پیوندها و ارزشیابی و قضاوت دارد. همچنین، نتایج نشان داد در بین شاخصهای هوشیاری کارآفرینانه، شاخص ارزشیابی و قضاوت در مقایسه با دو شاخص دیگر بیشترین تأثیرپذیری را از شایستگیهای کارآفرینانه دارد (غلامی و همکاران، 1394).
نتایج تحلیل 276 پرسشنامه دانشجویان دانشگاه فنی و حرفهای ارومیه، در پژوهش خلیلی و حسنی (1401) بیانگر آن بود که خودکارآمدی کارآفرینی دانشجویان در رابطه بین هویت کارآفرینانه با قصد کارآفرینی، نقش میانجی دارد، ولی آموزشهای کارآفرینی نتوانستهاند بهطور مستقیم یا غیر مستقیم ارتباطی معنیدار با گسترش قصد کارآفرینانه دانشجویان داشته باشند. پژوهشگران توصیه کردند دانشگاه فنی و حرفهای بهمنظور بهبود اثربخشی آموزشهای کارآفرینی خود ارتباط این آموزشها با ویژگیهای فردی، از جمله هویت اجتماعی کارآفرینانه در دانشجویان را مد نظر قرار دهد (خلیلی و حسنی، 1401).
کلانتری و همکاران (1398) در پژوهش خود به شناسایی و سنجش عوامل تأثیرگذار بر قصد کارآفرینانه در دانشجویان مهندسیِ دانشگاه الزهراء پرداختند. برای این منظور از راهبرد پیمایش با حجم نمونه 438 نفر استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ویژگیهای شخصیتی کارآفرینی بین دانشجویان با نگرش به کارآفرینی در آنها رابطه مثبت معنیدار دارد. همچنین نگرش به کارآفرینی با قصد کارآفرینانه دانشجویان رابطه مثبت معنیدار دارد. در عوامل زمینهای، رابطه مثبتِ معنیدار بین حمایتهای درکشده از کارآفرینی و قصد کارآفرینانه ملاحظه شد اما رابطه منفیِ معنیدار بین موانع درکشده از کارآفرینی و قصد کارآفرینانه تأیید نشد. همچنین در بین رشتههای مختلف مهندسی، دانشجویان رشته مهندسی مکانیک و در بین سالهای مختلف تحصیلی، دانشجویان سال اول، بیشترین قصد کارآفرینانه را دارند (کلانتری و همکاران، 1398).
آزما و همکاران (1401) به دنبال ارائه الگوی کارآفرینی دانشگاهی قابلیتمحور در دانشگاه آزاد اسلامی استان گلستان، موضوع درک و تشخیص فرصتهای کارآفرینی را بهعنوان یکی از ابعاد اصلی مقوله کارآفرینی دانشگاهی قابلیت محور معرفی کردند (آزما و همکاران،1401).
پوروایی و همکاران (1399) در بررسی عوامل مؤثر بر قصد کارآفرینی دانشجویان در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان به این نتیجه رسیدند که تفاوت معنیداری بین پاسخگویان از نظر قصد کارآفرینی بر حسب جنسیت، شرکت در دورههای آموزش کارآفرینی، تجربه کاری و دارا بودن شغل آزاد وجود دارد. نتایج آزمون همبستگی نشان داد رابطه مثبت و معنیداری بین درآمد خانواده و سواد مادر با قصد کارآفرینی وجود دارد. نتایج تحلیل مسیر نشان داد مؤثرترین متغیرها بر قصد کارآفرینی، به ترتیب متغیر خودکارآمدی، متغیر نگرش با اثر مستقیم و متغیر دانش کارآفرینی با اثر غیر مستقیم است (پوروایی و همکاران، 1399).
نتایج پژوهشهای گذشته نشان میدهد اگرچه در برخی موارد به نقش هوشیاری کارآفرینانه در ایجاد قصد کارآفرینی پرداخته شده است، ولی اثر سلامت روان بر قصد کارآفرینی و همچنین نقش تعدیلگر این متغیر مورد بررسی قرار نگرفته است.
بر اساس آنچه در بررسی پیشینه ارائه شد؛ فرضیههای پژوهش به شکل زیر تدوین شدند:
این فرضیات در قالب چارچوب زیر نمایش داده میشوند.
روش پژوهش
این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش توصیفی – پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش عبارتاند از کلیه دانشجویان روانشناسی در مؤسسه آموزش عالی فاطمیه شیراز به تعداد 350 نفر. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران در سطح خطای 5 درصد 183 نفر است. برای دسترسی به این تعداد از نمونهگیری تصادفی ساده استفاده شده و پرسشنامهها بهصورت حضوری و آنلاین در اختیار اعضای نمونه قرار داده شده است. در این پژوهش، متغیر وابسته عبارت است از قصد کارآفرینانه، متغیر مستقل عبارت است از هوشیاری کارآفرینانه و متغیر مداخلهگر عبارت است از سلامت روانشناختی.
در این پژوهش از پرسشنامه استاندارد قصد کارآفرینانه لینان و همکاران (2011) که مشتمل بر سؤالهایی در زمینه قصد کارآفرینانه در بخشهای مختلف و شامل 6 گویه است، استفاده شد. گویهها توسط طیف 5 گزینهای لیکرت اندازهگیری میشوند (لینان و همکاران،2011). این پرسشنامه در پژوهش گونزالز و همکاران (2019) استفاده و توسط ماهشواری و خا با روش تحلیل عاملی تأییدی اعتبارسنجی شد. آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و روایی همگرای «قصد کارآفرینی» نیز به ترتیب 909/0، 830/0 و 552/0 گزارش شد (ماهشواری و خا، 2022). در ایران پوروایی و همکاران (1399) از این پرسشنامه استفاده کرده و آلفای کرونباخ آن را 903/0 گزارش کردند (پوروایی و همکاران، 1399).
برای ارزیابی هوشیاری کارآفرینانه از پرسشنامه استاندارد هوشیاری کارآفرینانه تانگ و همکاران که شامل 13 سؤال در 3 گویه پویش و جستجو، همکاری و ارتباطات و ارزیابی و قضاوت است؛ استفاده شد (تانگ و همکاران، 2012). در پژوهشهای داخلی این پرسشنامه توسط صفا و همکاران (1395) اعتبار یابی و پایایی سنجی شده و مورد تأیید قرار گرفته است (صفا و همکاران، 1395).
از پرسشنامه استاندارد سلامت روانی کیز که از فرم بلند پیوستار سلامت روان مشتق شده و شامل 14 سؤال و 3 مؤلفه بهزیستی هیجانی، سلامت روانی و سلامت اجتماعی است که بر اساس طیف شش گزینهای لیکرت به سنجش سلامت روانی میپردازد نیز برای سنجش سلامت روان استفاده شد)کیز و همکاران[52]، 2008). این پرسشنامه نیز توسط یوسفی و همکاران اعتبار سنجی شده و مورد تأیید قرار گرفته است (یوسفی و همکاران، 1399). بهمنظور تحلیل دادهها از نرمافزار Smart PLS نسخه سوم استفاده شده است.
یافتهها
بر اساس تحلیل توصیفی دادهها، 61 درصد از اعضا نمونه آماری بین 18 تا 25 سال، 33 درصد بین 25 تا 35 سال و 6 درصد بیش از 35 سال داشتهاند. میانگین سنی پاسخدهندگان نیز حدود 24 سال بود. در میان نمونه آماری 82 درصد مجرد و 18 درصد متأهل بودهاند. همچنین 78 درصد پاسخدهندگان در حال تحصیل در مقطع کارشناسی و 22 درصد در حال تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد بودند.
برای بررسی برازش مدل اندازهگیری از سه معیار پایایی، روایی همگرا و روایی واگرا استفاده شد. پایایی از سه طریق ضریب بار عاملی، ضرایب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی مورد بررسی قرار گرفت.
جدول 1. شاخصهای روایی و پایایی
|
میانگین واریانس استخراجشده |
پایایی ترکیبی |
آلفای کرونباخ |
گویهها |
متغیر |
|
96. |
98. |
98. |
A1 |
هوشیاری کارآفرینانه |
|
A2 |
||||
|
A3 |
||||
|
97. |
99. |
98. |
S1 |
سلامت روانشناختی |
|
S2 |
||||
|
S3 |
||||
|
77. |
93. |
89. |
X1 |
قصد کارآفرینانه |
از آنجاییکه مقدار مناسب برای آلفای کرونباخ 7، پایایی ترکیب 7 و میانگین واریانس استخراجشده 5 است؛ مطابق جدول بالا مشاهده میشود که ضریب پایایی ترکیبی، واریانس استخراجشده و ضریب آلفای کرونباخ بزرگتر از مقدار آستانه است؛ بنابراین روایی و پایایی سؤالها مورد تأیید قرار میگیرد.
یکی دیگر از معیارهای بررسی مدل ساختهشده، روایی واگرا است که شامل بررسی همبستگی یک سازه با شاخصهایش در مقابل همبستگی آن سازه با سایر سازهها است. همانطور که در جدول 2 مشاهده میشود مقدار جذر AVE متغیرهای مکنون که در قطر اصلی قرار دارند، باید از همبستگی میان آنها که در خانههای زیرین قرارگرفتهاند بیشتر باشد تا روایی واگرا تأیید شود و این امر محقق گردیده و روایی واگرای مدل مورد تأیید است.
جدول 2. روایی واگرا
|
|
هوشیاری کارآفرینانه |
سلامت روانشناختی |
قصد کارآفرینانه |
|
هوشیاری کارآفرینانه |
688. |
|
|
|
سلامت روانشناختی |
655. |
756. |
|
|
قصد کارآفرینانه |
|
577. |
698. |
در مورد تأیید فرضیههای پژوهش به مدل درونی میپردازیم. در اینجا ملاک تأیید این است که ضرایب مسیر مثبت و آماره تی از 96/1 بیشتر باشد. در شکل زیر ضرایب مسیر که بیانگر شدت اثرگذاری است مشخص شده است. اعداد روی مسیرها نشاندهنده ضریب مسیر و اعداد روی فلشهای متغیرهای پنهان بیانگر بار عاملی است. در مدل آزمون شده ابتدا معنیدار بودن ضرایب مسیر و بارهای عاملی در سطح اطمینان 95 درصد ارزیابی شد که مطابق شکل مشاهده میشود که تمام بارهای عاملی بالاتر از 4. است و مقدار آماره تی برای تأثیر مستقیم بالاتر از 96/1 و مورد تأیید هستند. ولی تأثیر مداخلهای و تعدیلکننده سلامت روانشناختی تأیید نمیشود.
شکل 1. ضرایب مسیر و بارهای عاملی
شکل 2. آماره t
در جدول زیر نتایج بررسی فرضیهها آمده است.
جدول 3. فرضیهها
|
مسیر |
P |
ضریب مسیر (بتا) |
آماره t |
نتیجه |
|
تأثیر مستقیم هوشیاری بر قصد کارآفرینانه |
000. |
68. |
09/7 |
تأیید |
|
تأثیر مستقیم سلامت بر قصد کارآفرینانه |
000. |
31. |
452/3 |
تأیید |
|
تأثیر تعدیلگر سلامت روانشناختی |
394. |
04. |
916. |
عدم تأیید |
بحث و نتیجهگیری
اهمیت کارآفرینی و کارآفرینان در این عصر بر کسی پوشیده نیست. دانشگاههای نسل سوم که از آنها بهعنوان دانشگاه کارآفرین[53] نیز یاد میشود پس از آموزش و پژوهش در جستجوی ایجاد کار برای دانشآموختگان هستند. دانشگاه کارآفرین دانشگاهی است که با شناخت درست نیاز جامعه، دانشآموختگان کارآفرین و نوآور پرورش میدهد؛ بنابراین در اینگونه دانشگاهها، شناخت هر رفتاری که بتواند فرایند کارآفرینی را تحت تأثیر قرار دهد نیز واجد اهمیت است. از جمله داشتن هوشیاری کارآفرینانه برای شناخت فرصتها و قصد کارآفرینانه برای شروع فعالیت در محیط کسبوکار پر از چالش کشور میتواند بهعنوان یک عامل موفقیت عمل کند. در این پژوهش در پی آن بودیم که تأثیر هوشیاری کارآفرینانه را بر متغیر قصد کارآفرینانه با تأثیر تعدیلگر سلامت روانشناختی واکاوی کنیم.
نتایج نشان داد که تأثیر هوشیاری کارآفرینانه بر قصد کارآفرینانه مورد تأیید است و هوشیاری کارآفرینی بر قصد کارآفرینانه تأثیر مثبت مستقیم دارد. این نتیجه با پژوهشهای پیشین که تلاش داشتهاند ارتباط هوشیاری و قصد کارآفرینانه را تحلیل کنند، همخوانی دارد (جیاتونگ و همکاران[54]، 2021؛ کلانتری و همکاران، 1398؛ واعظی و زیودار، 1400؛ نداف و همکاران، 1401). افرادی که هوشیاری کارآفرینی بالایی دارند میتوانند استعدادها و علاقههای خود را به اقدامات سازنده و عملکردهای مثبت تبدیل کنند؛ بنابراین چنین شخصی با احتمال بالاتری قصد میکند که فعالیتی مرتبط با کارآفرینی داشته باشد و وارد حیطهای مانند تأسیس و توسعه یک کسبوکار شود. دانشجویان با سطح هوشیاری بالا میتوانند فرصتهایی را شناسایی کنند که از چشم دیگران پنهان است. فرد هوشیار شاخکهای تیزتری برای احساس تغییر در محیط دارد و به همین دلیل میتواند از این تغییرات فرصتهایی را بسازد. طبیعی است که چنین شخصی میتواند راحتتر وارد فعالیت کارآفرینی شود. هوشیاری فرآیند و چشماندازی است که به بعضی افراد یاری میکند نسبت به تغییرات، جابهجاییها، فرصتها و امکانهای نادیده گرفته شده آگاهی بیشتری داشته باشند.
نتایج این پژوهش نشان داد سلامت روانشناختی نیز میتواند با ضریب مسیر تأثیر مثبت مستقیمی بر قصد کارآفرینانه داشته باشد. این نتیجه با نتایج سایر پژوهشهای مرتبط با مؤلفههای سلامت روانشناختی و قصد کارآفرینانه در یک راستاست (حشمتیفر و همکاران، 1398)، (عشقی عراقی و همکاران،1396). با توجه به نتیجه بهدست آمده این استنباط دور از ذهن نیست که بگوییم یکی از جنبههای مهم برای شروع فعالیت کارآفرینی داشتن سلامت روانشناختی است. این جنبه میتواند تأثیر مهمی بر قصد کارآفرینانه داشته باشد.
سلامت روانشناختی یعنی هماهنگی بین ارزشها، علاقهها و نگرشها در حوزه عمل دانشجویان که در اینجا یک عمل کارآفرینانه است. نتیجه سلامت روانی یک دانشجو، برنامهریزی واقعبینانه برای زندگی و تحقق هدفمند مفاهیم زندگی از جمله راهاندازی یک کسبوکار است. سلامت روانشناختی ظرفیت کامل زندگی کردن به شیوهای است که دانشجو را قادر به درک توانمندیهای طبیعی خود کرده و بهجای جدا کردن وی از سایرینی که دنیا را میسازند، نوعی وحدت بین فرد و دیگران به وجود میآورد. گرچه میتوان سلامت روانشناختی را مترادف با لذت دانست ولی بعضی از جنبههای کنش بهینه، مانند تحقق هدفهای فردی در عرصه کاری، متضمن قانونمندی و تلاش بسیار است و این امر حتی ممکن است در تعارض با شادکامی کوتاهمدت باشد و این نکتهای است که نشان میدهد وجود سلامت روانی در دانشجویان که در ابتدای دوران کار و حرفه خود هستند میتواند باعث ایجاد قصد کارآفرینی باشد. سلامت روانی دربرگیرنده تلاش برای کمال و تحقق نیروهای بالقوه واقعی یک دانشجو است و همین موضوع زمینه را برای کارآفرینی فراهم میآورد.
در عین حال نقش تعدیلکننده سلامت روانشناختی بر رابطه بین هوشیاری کارآفرینانه و قصد کارآفرینانه در این پژوهش تأیید نشد؛ بنابراین، رابطه در سطوح بالا و پایین متغیر تعدیلگر متفاوت نیست؛ بهطوری که پیوند میان هوشیاری و قصد کارآفرینانه تحت شرایط سلامت روانشناختی بالا و پایین، تفاوتی نشان نمیدهد. این نتیجه با برخی یافتههای پژوهشگران دیگر هماهنگ نیست (کلانتری و همکاران،1396)، (خالق خواه و همکاران، 1397). در تبیین این مسئله میتوان به ویژگی جامعه آماری پژوهش اشاره کرد. با توجه به آشنایی دانشجویان روانشناسی با مفاهیم مرتبط با سلامت روانشناختی این احتمال وجود دارد که اکثر پاسخدهندگان از سطح سلامت روانی بالایی برخوردار باشند و این موضوع خود را در نتیجهگیری پژوهش نشان داده است. همچنین این نتیجه بیانگر آن است که شکلگیری قصد کارآفرینانه دانشجویان مورد مطالعه بیشتر بر ملاحظات مرتبط با درک و تشخیص فرصتها مبتنی است تا ویژگیها و ملاحظات مرتبط با سلامتی. همچنین میتوان انتظار داشت که در محیط دانشجویی اطمینان فرد نسبت به فرصتطلبی و احساس تغییرات و درک آنها و تأثیر این درک بر قصد کارآفرینی نقش تعیینکنندهای برای قصد او نسبت به کارآفرین شدن داشته باشد.
با توجه به اهمیت هوشیاری کارآفرینی و تأیید تأثیر آن بر قصد کارآفرینی پیشنهاد میشود در اجرای خطمشیهای توسعه کارآفرینی، سازوکارهای بهبود هوشیاری از طریق رویدادها، ارائه الگوهای موفق، اشتراکگذاری تجربهها، همکاری با صنعت و ایجاد فرصتهای بازدید و کارآموزی بهکار گرفته شود. مشارکت در پروژههای کارآفرینی شرکتها و ارائه طرحهای کسبوکار نوآورانه نیز میتواند مسیر ایجاد هوشیاری را تقویت کند. همچنین برگزاری سمینارهای آموزشی و علمی در حوزه درک محیط و شناخت فرصتها در حوزههای مختلف قابل توصیه است. از آنجاییکه نتایج نشان داد هوشیاری کارآفرینانه و سلامت روانشناختی اثر مثبت و معنیداری بر قصد کارآفرینانه دانشجویان دارد، ضرورت دارد با توجه به ماهیت رشته روانشناسی و ارتباط نزدیک آن با فعالیتهای میدانی و عملی، دانشگاهها، توجه و تمرکز بیشتری بر حضور دانشجویان در عرصههای عملی و کسبوکاری بهمنظور افزایش مهارت تشخیص فرصتها داشته باشند.
سطح اعتماد بهنفس و در نتیجه ارتباطات و سلامت روانشناختی دانشجویان نیز از این طریق تقویت میشود. همچنین، یکی دیگر از راهکارهای تقویت هوشیاری، آموزش در حد تسلط و حل مسئله است. از اینرو، برنامهریزان آموزشی دانشگاه باید شرایطی را برای استادان کارآفرینی فراهم کنند که شرایط و زمان کافی برای آموزشهایی مانند نوشتن طرحهای تجاری کسبوکار، مدیریت کسبوکار، فرایند راهاندازی کسبوکار، شناسایی فرصتها و غیره را برای همه یا بیشتر دانشجویان فراهم کنند. با توجه به نتیجه تحقیق مبنی بر تأثیر مثبت و معنیدار سلامت روانشناختی بر قصد کارآفرینانه دانشجویان، باید مسئولان دانشگاه نسبت به پایش وضعیت روانشناختی و بهبود شرایط سلامت روانشناختی دانشجویان اهتمام بیشتری داشته باشند.
تدوین مدل جامع قصد کارآفرینانه و هوشیاری کارآفرینانه دانشجویان به تفکیک رشتههای تحصیلی، تأثیر متغیرهایی مانند انگیزه، اشتیاق، ذهنیت و آموزشهای کارآفرینانه بر قصد کارآفرینانه، تأثیر عضویت در انجمنهای علمی و انجمنهای دانشجویی بر کارآفرینی دانشجویان، از جمله عنوانهای پیشنهادی مرتبط با موضوع این پژوهش برای پژوهشهای آتی هستند.
[1]. Entrepreneurial Intention
[2]. Tomy & Pardede
[3]. Theory of Planned Behaviour
[4]. Adjzen
[5]. Psychological Characteristics
[6]. Ferreira et al.
[7]. Entrepreneurial Event
[8]. Entrepreneurial Alertness
[9]. Tang et al.
[10]. Baron
[11]. Joe et al.
[12]. Kruse et al.
[13]. Vodă & Florea
[14]. Kruger et al.
[15]. Nabi & Liñán
[16]. Nguyen et al.
[17]. Chhabra et al.
[18]. Kong et al.
[19]. Do & Dadvari
[20]. Global Entrepreneurship Monitor (GEM)
[21]. Shukla
[22]. Mair & Martí
[23]. Liu et al.
[24]. Sweida & Reichard
[25]. Linan & Chen
[26]. Kirzner
[27]. Lent
[28]. Tang
[29]. Mcmullen et al.
[30]. Valliere
[31]. Sambamurthy et al.
[32]. Jaafari et al.
[33]. Nodoushan et al.
[34]. Seymour et al.
[35]. Hurley et al.
[36]. Spoorthy
[37]. Tian
[38]. Chevalier et al.
[39]. Zhao et al.
[40]. kee et al.
[41]. Xu
[42]. Hussein & Abdel Aziz
[43]. Thangamayan et al.
[44]. Hahn
[45]. Hernández-Sánchez et al.
[46]. Urban
[47]. Awwad & Al-Aseer
[48]. Biswas & Verma
[49]. Li et al.
[50]. Arnaut et al.
[51]. Widjaya et al.
[52]. Keyes et al.
[53]. Entrepreneurial university
[54]. Jiatong et al.
)