Modeling the Application of Cloud Computing in Small Entrepreneurial Businesses with a Focus on Craft Industries

Document Type : Original Article

Authors

1 Department of Business Administration, Payame Noor University, Tehran, Iran.

2 Department of Industrial Engineering, Payame Noor University, Tehran, Iran.

Abstract

Information, knowledge, and the emergence of cloud computing undoubtedly serve as the keystone for the growth and success of businesses, catalyzing entrepreneurial development. This research is focused on modelling the application of cloud computing in small entrepreneurial businesses, particularly within the craft industries. The study adopts a qualitative approach, employing the Grounded Theory methodology. The participants consisted of experts in the craft sector from Kerman, among whom 14 were selected using purposive sampling and the principle of theoretical saturation. Data were gathered through semi-structured interviews and analyzed using coding techniques with the support of MAXQDA software. The analysis identified 17 categories grouped into six primary classes of the foundational theory, which include Causal Conditions:  quality and cost of services, business size, technological infrastructure and employee trust. Contextual Conditions included long-term and short-term goals, business focus, and Platforms for creating business innovation. Intervening Conditions included the culture of technology development within the organization, the nature of the product/service, and the connection with cloud computing models. Strategies included management of organizational resources, development of organizational infrastructures, and business strategy. Consequences included international market, economic and social development, and Innovative products/services. The results demonstrate that applying cloud computing in developing craft businesses requires careful consideration of effective mechanisms within this process. Craft businesses adopting modern technologies and cloud computing will increase profitability and higher efficiency. Therefore, it is recommended that support and facilities be enhanced with an emphasis on developing modern technologies in the craft industries of Kermanshah.

Keywords

Main Subjects


. مقدّمه

در دهه 1960، پرفسور جان مک کارتی تئوری تقسیم زمان را مطرح کرد. طبق این تئوری، یک سیستم میتوانست به چندین کاربر در یک لحظه سرویس دهد. تئوری تقسیم زمان پایه مفهومی است که امروزه آن را بهعنوان رایانش ابری میشناسیم (برادران، 1398). رایانش ابری شامل طیف وسیعی از فناوری بهسرعت در حال تکامل است که قابلیت توانایی خود سرویسدهی فناوری اطلاعات و ارتباطات را از طریق اینترنت فراهم میکند. این روند با سازگاری سریع اینترنت و خدمات اینترنت پرسرعت تسهیل شدهاست که اجازه میدهد مصرفکنندگان برای دسترسی به فایلهای مبتنی بر ابر و دادهها از هر دستگاهی که به اینترنت مرتبط است استفادهکنند (امیریزاده و همکاران، 1398).

     رایانش ابری، ابزاری است برای فراهم کردن دسترسی آسانبر اساس تقاضای کاربر از طریق شبکه به مجموعهای از منابع محاسبهای قابلتغییر و پیکربندی (مثل شبکهها، سرورها، فضای ذخیرهسازی، برنامههای کاربردی و سرویسها) که این دسترسی بتواند با کمترین نیاز به مدیریت منابع یا نیاز به دخالت مستقیم فراهم کننده سرویس بهسرعت فراهم شده یا آزاد (رها) گردد (تولایی و همکاران، 1393). رایانش ابری یک انقلاب در فناوری اطلاعات است که به‌سرعت در سطح جهان در حال پذیرش بوده و مدل‌های کسب‌وکار در صنایع مختلف را به‌شدت تحتتأثیر قرار داده و زمینه توسعه مدلهای جدید کسبوکار را فراهم آوردهاست (سونیایو و سونیایو[1]، 2020) و چنانچه کسبوکارها، رایانش ابری را بهدرستی مورد استفاده قرار دهند، نهتنها دقت و قابلیت اطمینان عملیات آنان افزایش مییابد؛ بلکه این امر میتواند منجر به بهبود خدمات و در عین حال کاهش هزینههای آنان شود (طیبی و بجاری، 1392).

امروزه اعتقاد بر این است که کار یک فعالیت است که می‌تواند در هرکجا به انجام برسد و هر فرد می‌تواند هر کاری را از هرکجا و با هر تکنولوژی و در هر دستگاهی به‌کمک ابر انجام دهد. رایانش ابری دسترسی به داده‌های تجاری و برنامه‌های کاربردی را از هر نقطه، در هر زمان و با استفاده از ابزارهای مختلف مانند تلفن همراه و با قیمتی مناسب امکان‌پذیر می‌سازد (میراشی و کلیانکار[2]، 2010). افزون بر این، سبک‌های جدید کار کردن (امیری‌زاده و همکاران، 1398) مانند کار از راه دور و پیدایش مفاهیمی مانند کارمندان مستقل و افزایش تعداد کسانی که کار کردن به این سبک را ترجیح می‌دهند (گای و همکاران[3]، 2020) و انتظار دارند که در محیط کار نیز این سهولت و انعطاف‌پذیری را تجربه کنند (را دو و همکاران[4]، 2019)، کسب‌وکارها را به‌سمت تکنولوژی‌های همراه و رایانش ابری سوق داده و این فناوری‌ها را به‌عنوان ابزارهایی برای جلب مشارکت کارکنان، افزایش انعطاف‌پذیری محیط کار و جذب و حفظ استعدادهای برتر مطرح کرده‌اند (طیبی و بجاری، 1392). افزون بر این، با استفاده از خدمات ابری، شرکت‌های کوچک و متوسط می‌توانند از فرصت‌هایی استفاده‌کنند که به آن‌ها اجازه می‌دهد در یک محیط فناوری اطلاعات و ارتباطات نوآورانه رقابت کنند و زمینه بازی برابر برای موفقیت در کسب‌وکار را فراهم کنند (علی و همکاران[5]، 2023).

از این‌رو، بررسی‌ها نشان‌می‌دهد رایانش ابری امروزه جای خود را در بین بسیاری بخش‌ها باز کرده است. واضح است که این تکنولوژی می‌تواند در کسب‌وکارهای صنایع‌دستی نیز مفید واقع گردد. صنایع‌دستی به‌دلیل خصوصیاتی ممتاز مانند سرمایه‌اندوز بودن، کاربر بودن، مشارکت دادن زنان در تولید، متنوع کردن منابع درآمد خانوار، کاهش ریسک درآمد، استفاده آن از منابع داخلی و بسیاری دیگر از پارامترهای اقتصادی و فرهنگی نظیر ارزش افزوده بالا، حفظ فرهنگ و اصالت بومی، انتقال هنر بومی و محلی، پیوند نسل‌ها و سایر مؤلفه‌ها می‌تواند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای توسعه پایدار اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در مناطق مختلف کشور مورد توجه قرار گیرد (ملکی‌نیا و همکاران، 1401).

پژوهش‌های انجام شده نیز نشان‌می‌دهد مدل‌های جدید کسب‌وکار می‌توانند زمینه بهتری را برای بهره‌برداری از صنایع‌دستی در راستای توسعه پایدار در ابعاد مختلف ایجاد کنند (توکلی و همکاران، 1399)؛ بنابراین، به‌کارگیری فناوری رایانش ابری به معنی طراحی و به‌کارگیری مدل‌های جدید کسب‌وکار است (سونیایو و سونیایو، 2020) و همین امر می‌تواند منجر به بهبود کارآفرینی و استفاده اهرمی از قابلیت‌های صنایع‌دستی شود؛ زیرا فناوری‌های جدید مانند رایانش ابری این فرصت را برای کسب‌وکارهای کوچک ایجاد می‌کنند که خود را حتی از رقبای بزرگ در بازار نیز متمایز سازند (اسمعیلی رنجبر و سلاجقه، 1399).

با این وجود، به‌کارگیری فناوری رایانش ابری در کسب‌وکارهای صنایع‌دستی نیازمند انجام مطالعات دقیق و علمی به‌منظور تبیین مکانیزم‌های اثرگذار بر این فرایند است؛ زیرا رایانش ابری پدیده‌ای نسبتاً جدید بوده که شناسایی کاربرد صحیح آن در کسب‌وکارهای مختلف نیازمند مطالعات دقیق و همه‌جانبه است (بلو و همکاران[6]، 2021) و چنانچه مکانیزم‌های اثرگذار در کاربرد این فناوری در کسب‌وکارها مورد مطالعه قرار نگیرد، ممکن است منجر به افزایش ریسک کسب‌وکارها گردد (وینوث و همکاران[7]، 2022). با این حال بررسی ادبیات مرتبط با موضوع نشان‌می‌دهد که کاربرد رایانش ابری در کسب‌وکارها تاکنون مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته‌است و این حوزه نیازمند پژوهش از ابعاد مختلف است؛ بنابراین، پژوهش حاضر به‌دنبال پاسخ‌گویی به این سؤال است که مدل کاربرد رایانش ابری در کسب‌وکارهای کارآفرینانه کوچک با تمرکز بر صنایع‌دستی چگونه است؟

  1. مروری بر مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1. رایانش ابری

با پیشرفت فناوری اطلاعات نیاز به انجام کارهای محاسباتی در هر مکان و زمان احساس می‌شود. همچنین نیاز است که افراد بتوانند کارهای محاسباتی سنگین خود را بدون سخت‌افزار و نرم‌افزار گران‌قیمت از طریق خدمات انجام دهند. رایانش ابری آخرین پاسخ فناوری به این نیازها است. از آنجایی‌که این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی خود است، هنوز هیچ تعریف علمی استانداردی که مورد قبول جهانی باشد ارائه نشده است. برخی، رایانش ابری را مدلی برای ارائه دسترسی آسان‌بر اساس تقاضای کاربر از راه شبکه به مجموعه‌ای از منابع محاسباتی قابل‌تغییر و پیکربندی (مانند شبکه‌ها، سرورها، فضای ذخیره‌سازی، برنامه‌های کاربردی و خدمات) تعریف می‌کنند که با کمترین نیاز به مدیریت منابع یا مداخله مستقیم ارائه دهنده خدمات به‌سرعت قابل دسترسی است (اسکاتمن[8]، 2020).

     در تعریفی دیگر، رایانش ابری روش جدیدی از پردازش است که در آن منابع مقیاس‌پذیر و اغلب مجازی‌سازی شده به‌عنوان خدمات پردازشی از طریق شبکه‌های ارتباطی مانند شبکه‌های محلی و اینترنت ارائه می‌شوند. تمرکز این مدل ارائه خدمات به کاربران در صورت تقاضای بدون نیاز کاربر به تجهیزات خاصی برای پردازش یا دانستن اینکه این پردازش در کجا انجام‌می‌شود است. این سرویس را می‌توان با یک سیستم منبع تغذیه مقایسه کرد. در یک سیستم تحویل برق، مشترکین می‌توانند انرژی مورد نیاز برای استفاده از دستگاه‌های الکترونیکی را با اتصال از طریق پورت‌ها بدون اطلاع دقیق از نحوه و مکان تولید برق تأمین کنند (گای و همکاران، 2020).

به‌طور کلی، کاربران رایانش ابری مالک زیرساخت فیزیکی ابر نیستند، اما برای جلوگیری از هزینه‌های سرمایه‌گذاری، آن را به ارائه‌دهندگان خدمات شخص ثالث اجاره می‌دهند. آن‌ها از منابع به‌عنوان یک سرویس استفاده می‌کنند و فقط برای منابعی که استفاده می‌کنند هزینه می‌پردازند. بیشتر خدمات رایانش ابری ارائه شده با استفاده از مدل محاسبات عمومی، توانایی استفاده از این خدمات را به روشی مشابه با خدمات عمومی (مانند برق) ارائه می‌دهند. در همین حال، انواع دیگر ارائه‌دهندگان، خدمات خود را به‌صورت اشتراکی ارائه می‌کنند (میراشی و کلیانکار، 2010).

کسبوکارهای کوچک

کسبوکارهای کوچک اهمیت زیادی در اقتصاد دارند، آنها بهعنوان موتورهای اصلی ایجاد شغل، رشد اقتصادی و توسعه محلی عمل میکنند، این نوع کسبوکارها معمولاً از انعطافپذیری بالایی برخوردارند و قادر به تطبیق با تغییرات سریع و شرایط مختلف بازار هستند (اودی و هامپلوا[9]، 2022). بر همین اساس کسبوکارهای کوچک را میتوان شکل عمومی کسبوکارهایی تعریف کرد که بهصورت محدود در مقیاس کوچک فعالیت میکنند؛ بنابراین تعاریف مختلفی از کسبوکارهای کوچک در سراسر جهان وجود دارد که میتوان معیارهای متفاوتی را برای آنها در نظر گرفت (اولوکاندون و همکاران[10]، 2022)، از جمله تعداد کارکنان، میزان داراییهای به کار رفته، نسبت فروش به سرمایه در گردش، تعداد کارکنان زن، تعداد کارکنان و ارزش دارایی، گردش پول و ارزش دارایی و تعداد کارکنان و میزان فروش و ارزش دارایی (میرزامحمدی و همکاران، 1400).

     این معیارها بهترتیب نشان دهنده این است که کسبوکارهای کوچک چه میزان منابع و سرمایههای مالی استفاده میکنند و به همان اندازه چه میزان درآمد و ارزش ایجاد خواهند کرد (یانگ و همکاران، 2021)، به همین خاطر هر کشوری نقش مهمی در تعیین اندازه و ویژگیهای کسبوکارهای کوچک دارد و میتواند معیارهای خاص را برای آن در نظر بگیرد (تیلور و همکاران[11]، 2016). مثلاً در ایران؛ صنایعی که کمتر از 9 نفر نیروی انسانی دارند، بهعنوان صنایع کوچک شناخته میشوند. هرچند صنایعی نیز وجود دارند که تعداد کارکنان آنها زیر 50 نفر است، اما همچنان بهعنوان کسبوکارهای کوچک بهشمار میروند. دولت نیز تسهیلات و حمایتهای لازم را برای اینچنین کسبوکارها فراهم کرده تا بتوانند نهتنها رشد و توسعه خود را تسهیل کنند بلکه از منابع و بازارهای بزرگتر بهرهبرداری کنند (اسمعیلی و همکاران، 1399).

     بر مبنای مطالب ذکر شده، می‌توان گفت که با گسترش زندگی ماشینی، نمی‌توان خلأ ناشی از نیاز انسان‌ها به آنچه توسط دست خلق شده و زیبا بوده و ریشه در سنت‌ها دارد را برآورده ساخت و این‌گونه است که نیاز به حضور به وضوح در زندگی مردم احساس می‌شود؛ اما با توجه به کاهش سطح تولید و دشواری فرایند تهیه، امکان دسترسی مردم به نوع اصیل این دست‌ساخته‌ها با قیمتی مناسب آسان به نظر نمی‌رسد. از سویی دیگر با گسترش جوامع شهری دیگر شیوه‌های سنتی تجارت در کسب‌وکارها به‌تنهایی پاسخگوی تأمین نیازهای زندگی مدرن نبوده و با ظهور اینترنت و تجاری شدن آن و پدیده‌هایی همچون رایانش ابری و کاربرد آن در کسب‌وکارها در دهه‌های اخیر شیوه‌های تجارت متحول شده‌است. در همین راستا تجارت الکترونیکی، انقلابی در شیوه‌ها و رویه‌های تجاری گذشته ایجاد کرده و سرعت و صرفه‌جویی را در بهترین وجه جامه عمل پوشانده‌است. بدیهی است در چنین شرایطی نیز برای حفظ حیات و جایگاه خود در زندگی بشر امروزی ناگزیر از ورود به این عرصه است

     در همین راستا، رایانش ابری به کسب‌وکارهای کوچک امکان می‌دهد تا محیط‌های محاسباتی انعطاف‌پذیر، ایمن و بهینه‌تری را برای انجام کارهای خود ایجاد کنند و از توانایی‌های فناوری جدید بهره‌برداری کنند که این امور به توسعه و رشد آن‌ها کمک می‌کند (توکلی و همکاران، 1399).

2-2. پیشینه پژوهش

بررسی پیشینه پژوهش نشان‌می‌دهد که کاربرد رایانش ابری در کسب‌وکارها تاکنون مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته‌است. با این حال، در این بخش برخی از مطالعات نزدیک به موضوع بررسی می‌شود. نافعی و همکاران (۱۴۰۱) در مقاله‌ای با عنوان «شناسایی مؤلفه‌های اثرگذار بر رفتار اشتراک‌گذاری دانش در محیط ابری»، نشان دادند که شش مؤلفه مؤثر به‌ترتیب اولویت شامل پدیده اصلی به‌عنوان مؤلفه محوری، مؤلفه شرایط علی، مؤلفه راهبردها، مؤلفه شرایط زمینه‌ای شامل: فرهنگ سازمانی و زیرساخت‌های فناوری، مؤلفه شرایط مداخله‌گر و مؤلفه پیامد هستند.

     لولویی و شهرکی مقدم (۱۴۰۰) نیز در مقاله‌ای با عنوان ارائه طرح مبتنی بر رایانش ابری جهت ارتقا بهره‌وری صنایع خودروسازی (مطالعه موردی: مدیران خودرو) یک مدل کاربردی رایانش ابری مدلی ارائه دادند که چهار ذی‌نفع (مدیران و هیأت مدیره، کارکنان، سرمایه‌گذاران، شرکا و کارکنان) را به‌طور مستقیم شامل می‌شود و با دیگر ذی‌نفعان در ارتباط غیر مستقیم است.

     نوری و همکاران (1400) نیز در پژوهشی به اعتبار یابی الگوی ارتقای کیفیت آموزشی با رویکرد اینترنت اشیا و رایانش ابری در اجرای هوشمندسازی مدارس پرداختند. یافته‌های پژوهش نشان داد الگوی ارتقای کیفیت آموزش با رویکرد اینترنت اشیا و رایانش ابری در هوشمندسازی مدارس در مجموع از اعتبار خوبی برخوردار است. اعتباریابی الگو نشان داد با استفاده از فناوری‌های نوظهور (اینترنت اشیا، رایانش ابری) در هوشمندسازی مدارس می‌توان کیفیت آموزش در مدارس را ارتقا داد.

در پژوهش‌های خارجی نیز آورام[12] (۲۰۲۱) مزایا و چالش‌هایی که باید هنگام تصمیم‌گیری در مورد استفاده از رایانش ابری توسط سازمان‌ها مورد توجه قرار گیرند، را از دیدگاه سازمانی تحلیل کرده است.

اسکاتمن و همکاران (۲۰۲۰)، چالش‌های مربوط به استفاده از رایانش ابری را به 6 دسته کلی شامل چالش‌های کاربر، چالش‌های سازمانی، چالش‌های تأمین کننده شبکه، چالش‌های ارائه دهنده ابر، چالش‌های محیطی و چالش‌های حاکمیتی تقسیم نموده‌اند.

لین و چن[13] (۲۰۲۰) در پژوهش خود با عنوان رایانش ابری به‌عنوان یک نوآوری: ادراک، نگرش و به‌کارگیری با بهره‌گیری از تئوری اشاعه نوآوری را جرز، پنج عامل مزایای نسبی، سازگاری، پیچیدگی، مشاهده‌پذیری و آزمایش‌پذیری را که در به‌کارگیری یک نوآوری اثر مهمی دارند معرفی می‌کنند.

لو و همکاران[14] (۲۰۱۹) در مطالعه‌ای به بررسی عوامل پذیرش رایانش ابری پرداخته‌اند. طبق نظرسنجی‌ها، مزیت نسبی، نقش منفی در پذیرش ابر داشته و حمایت مدیریت ارشد، اندازه سازمان، فشار رقابتی و شریک تجاری نقش مثبت قابل توجهی در انتشار و پذیرش ابر داشته‌اند. همچنین در این پژوهش سازگاری و پیچیدگی در پذیرش ابر نقش معناداری نداشته‌اند.

     بر مبنای مطالعات صورت‌گرفته، رایانش ابری مکانی زم نوظهور محاسبات سطح بالا به‌عنوان یک سیستم ذخیره‌سازی است که در آن ابرها بر اساس میزان منابعی که استفاده می‌کنند و میزان خدماتی که ارائه می‌دهند، از کاربران هزینه دریافت می‌کنند. از این‌رو می‌توان سرویس‌های ابری را در ایجاد انگیزه برای شروع یک کسب‌وکار با هزینه‌های مالی پایین‌تر سهیم دانست. ظهور پدیده معروف رایانش ابری نشان دهنده یک تغییر اساسی در نوآوری، توسعه کسب‌وکارها و پرداخت خدمات فناوری اطلاعات است.

با تمامی اوصاف، مسئلهای که ذهن پژوهشگران را در این مطالعه درگیر خود کرده است، نبودن مدلی جامع از کاربرد رایانش ابری در کسبوکارهای کوچک در ایران است که در مطالعات قبلی وجود نداشتهاست. بهعبارتی تلاشهایی در تمامی حوزهها، برای ارائه مدلی که قادر باشد استفاده از رایانش ابری را در توسعه کسبوکارهای کوچک مورد بررسی و تحلیل قرار دهد، صورت نگرفتهاست. از اینرو این مطالعه با توجه به مفاهیم رایانش ابری و تئوریهای موجود در زمینه کسبوکارها، در پی پاسخ به این سؤال است که الگوی کاربرد رایانش ابری برای توسعه کسبوکارهای کارآفرینانه کوچک در حوزه صنایعدستی به چه صورت است؟

  1. روششناسی پژوهش

رویکرد پژوهش حاضر از نوع کیفی و راهبرد آن مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد است. در دل این روش از رهیافت سیستماتیک برای دستیابی به الگوی پارادایم استفاده شد. جامعه مورد مطالعه پژوهش، شامل خبرگان و کارآفرینان حوزه صنایع‌دستی و اساتید دانشگاهی است. روش نمونه‌گیری به‌صورت نمونه‌گیری غیر احتمالی هدفمند و به‌صورت گلوله‌برفی بود. در این راستا، نمونه متشکل از صاحب‌نظرانی بودند که هم در حوزه کارآفرینی و هم در حوزه رایانش ابری آگاهی و اطلاعات کافی داشته و ضمن برخورداری از تحصیلات و یا تجربه عملی مرتبط، سابقه پژوهش در این حوزه‌ها را نیز داشته‌اند. برای گردآوری داده‌ها با 14 نفر از خبرگان مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته انجام شد که از مصاحبه سیزدهم به‌بعد اشباع نظری حاصل گردید. پروتکل مصاحبه نیز شامل شش پرسش کلی بود که بر اساس مقوله‌های نظریه داده‌بنیاد تنظیم شد.

     لازم به ذکر است که پیش از شروع مصاحبه اهداف و پرسش‌های پژوهش به‌منظور مطالعه و آمادگی اولیه به‌وسیله ایمیل برای مصاحبه شوندگان ارسال شد و در ابتدای جلسه نیز در مورد پژوهش‌های انجام شده به‌طور مختصر توضیح داده شد و سپس سؤال‌های مصاحبه مطرح گردید. به‌منظور ثبت داده‌ها و تمرکز بیشتر مصاحبه کننده بر فرایند مصاحبه و با جلب رضایت مشارکت کنندگان روند ضبط مصاحبه‌ها توسط دستگاه ضبط‌صوت صورت گرفت و از نکات کلیدی هر مصاحبه، یادداشت‌هایی نیز تهیه گردید. زمان متوسط هر مصاحبه 45 دقیقه بوده است.

تجزیه و تحلیل داده‌ها بر اساس رهیافت سیستماتیک انجام گرفت که شامل سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی است. به این منظور در مرحله کدگذاری باز، پس از مرور و سازمان‌دهی متون مصاحبه‌ها کدها یا مفاهیم اولیه شناسایی و در ادامه کدهای مشابه در طبقه‌های خاصی قرار گرفتند. سپس، برای هر یک از این طبقات عناوینی که نمایانگر کل کدهای آن طبقه باشند، انتخاب شد. در مرحله کدگذاری محوری ارتباط بین پدیده محوری و سایر مقولات و مفاهیم بر اساس مدل پارادایم مشخص و ارائه شد؛ در نهایت در مرحله کدگذاری انتخابی، قضیه‌هایی که بر روابط درونی مقوله‌ها اشاره دارند ذکر شده‌است. جهت اطمینان از معتبر بودن یافته‌های حاصل از تحلیل‌های کیفی بر اساس معیارهای ارائه شده توسط کرسول و میلر[15] (2000)، از روش بازبینی توسط مصاحبه شوندگان و بررسی همکار استفاده شد.

  1. یافتهها

در این پژوهش با چهارده نفر از خبرگان و کارآفرینان حوزه صنایع‌دستی و اساتید دانشگاهی مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد که مشخصات آن‌ها به شرح جدول ذیل است:

جدول 1. توزیع جمعیت شناختی مشارکت کنندگان در پژوهش

شماره مصاحبه شونده

سن

جنسیت

تحصیلات

سابقه کاری

1

42

مرد

دکتری

18

2

40

مرد

دکتری

11

3

35

زن

فوق‌لیسانس

5

4

32

مرد

دکتری

5

5

37

مرد

فوق‌لیسانس

8

6

31

زن

دکتری

5

7

32

مرد

فوق‌لیسانس

10

8

47

مرد

دکتری

20

9

37

مرد

دکتری

12

10

46

مرد

دکتری

24

11

53

مرد

دکتری

21

12

43

مرد

فوق‌لیسانس

17

13

34

مرد

دکتری

7

14

33

مرد

دکتری

10

     در مرحله کدگذاری باز، 234 کد باز اولیه از محتوای مصاحبه‌ها استخراج شد، پس از بازنگری داده‌ها و ادغام مفاهیم مشابه، این کدهای اولیه به 44 کد ثانویه کاهش داده شدند. در مرحله دوم کدگذاری باز، کدهای ثانویه بر اساس ارتباط با موضوعات مشابه طبقه‌بندی شده و در 25 مقوله فرعی (مؤلفه) جای گرفتند. در آخرین مرحله از کدگذاری باز، مؤلفه‌ها یا مقوله‌های فرعی به‌دست آمده از قبل بر اساس مشابهت‌ها، ارتباط مفهومی و خصوصیات مشترک بین کدهای باز و مفاهیم، در طبقه‌ها یا مقوله‌های انتزاعی‌تری قرار گرفتند. در مرحله کدگذاری محوری، مؤلفه‌های به‌دست آمده از مرحله کدگذاری باز در قالب شرایط علی، پدیده محوری، عوامل زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها به‌صورت الگوی پارادایم به‌هم مرتبط گردیدند. در ادامه یافته‌های مراحل کدگذاری باز، محوری در جدول 2 ارائه شده‌است. لازم به ذکر است به‌دلیل طولانی بودن مراحل کدگذاری باز، تنها به کدهای باز ثانویه برای هر مقوله اشاره شده‌است.

جدول 2. یافتههای فرآیند کدگذاری باز و محوری

ردیف

کدهای باز

کدهای محوری

نوع مقوله

1

توانایی ارائه خدمات

کیفیت و هزینه خدمات

عوامل علی

2

ویژگی‌های خدمات

3

هزینه خدمات با درخواست مشتری

4

ظرفیت سازمان

اندازه کسب‌وکار

5

بخش‌های سازمان

6

تعداد فرآیندها

7

برنامه‌های کاربردی

زیرساخت‌های فناوری

8

بستر سخت‌افزاری

9

اعتماد به مدیریت

اعتماد کارکنان

10

اعتماد به برنامه‌ها

11

اهداف مطابق با مأموریت

اهداف بلندمدت و کوتاه‌مدت

عوامل زمینهای

12

اهداف مطابق با رایانش ابری

13

توجه به کسب‌وکار

تمرکز کسب‌وکار

14

خلاقیت نیروهای عملیاتی

15

اهمیت تصمیم‌گیری

16

رقابت و بازارهای رقابتی

بسترهای ایجاد نوآوری کسب‌وکار

17

هم‌راستایی هدف و نوآوری

18

هم‌راستایی کارآفرینی و فناوری

فرهنگ توسعه فناوری در سازمان

عوامل مداخلهگر

19

پذیرش کسب‌وکار مناسب

20

متغیر بودن فرهنگ

21

روش ارائه خدمات

ماهیت محصول / خدمت

22

تنوع خدمات با رایانش ابری

23

ارتباط مدل رایانش ابری با پیچیدگی محیط

ارتباط با مدل رایانش ابری

24

ارتباط مدل رایانش ابری با کارآفرینی

25

ارتباط مدل رایانش ابری با توسعه

26

تخصیص منابع مالی

مدیریت منابع سازمانی

راهبردها

27

منابع انسانی متخصص

28

توسعه فناوری در سازمان

توسعه زیرساخت‌های سازمانی

29

اینترنت اشیا

30

فناوری‌های نو

31

هزینه

استراتژی کسب‌وکار

32

رهبری

33

تمایز

34

توسعه روابط اقتصادی بین‌الملل

بازار بین‌الملل

پیامدها

35

افزایش سهم بازار خارجی

36

استانداردسازی محصولات

37

افزایش ارزآوری

توسعه اقتصادی

38

افزایش سودآوری سازمان

39

افزایش سطح دانش عمومی

اجتماعی

40

ایجاد اشتغال

41

خلاقیت و تنوع در ارائه محصولات

محصول / خدمت خلاقانه

42

ساختار رایانش ابری در خلاقیت

43

توانایی گسترش محصولات

44

تخصص خاص در تولید

جدول بالا تعداد و خروجی نهایی کدهای باز و محوری و انتخابی مستخرج از مصاحبه‌های پژوهش را نشان‌می‌دهد. در نهایت با تحلیل کدگذاری سه مرحله مصاحبه‌های پژوهش تعداد 44 کد باز و 17 کد محوری در طبقات شش‌گانه داده‌بنیاد جای‌گذاری شدند. در کدگذاری گزینشی، پژوهشگر با توجه به کدها و مفاهیم شناسایی شده در مراحل قبلی به استحکام بیشتر فرآیند کدگذاری می‌پردازد و مدلی بر اساس روابط بین مقولات طراحی می‌نماید.

بر پایه مصاحبه‌های انجام شده و تفسیر نتایج مصاحبه‌ها می‌توان نتیجه گرفت که ایجاد یک مدل مفهومی می‌تواند به استخراج بیشتر این مفاهیم و مقوله‌های ایجاد شده کمک نماید. بر اساس نتایج حاصل از مصاحبه‌ها و ارتباط بین مقولات استخراجی مدلی برای پژوهش حاضر از یافته‌های حاصل از مصاحبه‌ها طراحی شده‌است. مدل به‌دست آمده با تکیه‌بر ارتباط‌های میان متغیرها از بین مصاحبه‌ها و همچنین پس از کدگذاری با استناد بر پیشینه پژوهش‌ها و نظر خبرگان در این زمینه استخراج و در قالب شکل 1 به تصویر کشیده شده‌است.

 

شکل 1. مدل پارادایم مستخرج از کدهای محوری

     مرحله نهایی نظریه‌پردازی داده‌بنیاد، کدگذاری انتخابی است. در این مرحله بر اساس الگوی ترسیم شده در مرحله کدگذاری محوری پژوهش، قضایای زیر حاصل می‌شود:

     قضیه 1: شرایط علی شامل کیفیت و هزینه خدمات، اندازه کسب‌وکار، زیرساخت‌های فناوری، اعتماد کارکنان که بر رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک تأثیر می‌گذارد.

     قضیه 2: پدیده محوری رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک شامل سه مقوله اصلی فرهنگ توسعه فناوری در سازمان، ماهیت محصول / خدمت و ارتباط با مدل رایانش ابری است.

     قضیه 3: عوامل زمینه‌ساز رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک شامل اهداف بلندمدت و کوتاه‌مدت، تمرکز کسب‌وکار و بسترهای ایجاد نوآوری کسب‌وکار بر راهبردهای رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک تأثیر دارد.

     قضیه 4: عوامل مداخله‌گر مؤثر بر رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک شامل فرهنگ توسعه فناوری در سازمان، ماهیت محصول / خدمت و ارتباط با مدل رایانش ابری بر راهبردهای رایانش ابری در توسعه کارآفرینی تأثیر دارد.

     قضیه 5: راهبردهای رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک شامل مدیریت منابع سازمانی، توسعه زیرساخت‌های سازمانی، استراتژی کسب‌وکار است که بر پیامدهای رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارها تأثیر دارد.

     قضیه 6: پیامدهای رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارها شامل بازار بین‌الملل، توسعه اقتصادی، اجتماعی، و محصول / خدمت خلاقانه است.

  1. بحث و نتیجهگیری

امروزه توسعه سریع محاسبات رایانش ابری تأثیر به سزایی در افزایش بهره‌وری واحدهای فناوری اطلاعات داشته که در نتیجه آن توانسته جایگاه کسب‌وکارهای کوچک بر پایه ابر را به‌طور جدی نهادینه کند.

مفهوم فناوری محاسبات ابری و نقش مؤثر آن در کارآفرینی و بهبود فضاهای کسب‌وکارها، پدیده‌ای مهم و حائز اهمیت در دنیای امروز است. ولی مطالعات در این حوزه نشان دهنده این است که با وجود گسترش و سایل ارتباط جمعی و دسترسی عامه مردم به اینترنت و تلفن‌های همراه، دانش و آگاهی کافی در این خصوص وجود ندارد. بدون شک با تکیه‌بر قابلیت فرهنگی و تمدنی منطقه غرب کشور و وجود ظرفیت‌های قابل توجه تولید و نیز با استفاده از فناوری و بهره‌گیری از مدل رایانش ابری، می‌توان فرصت‌های زیادی برای کسب‌وکارهای جدید و کارآفرینی ایجاد کرد. پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی کاربرد رایانش ابری در کسب‌وکارهای کوچک با تمرکز بر صنایع‌دستی انجام شده‌است.

     بر مبنای یافته‌های حاصل از پژوهش می‌توان گفت که مفهوم رایانش ابری در حوزه کسب‌وکارهای کوچک بسیار تأثیرگذار بوده است، به‌خصوص در راه‌اندازی، توسعه و رشد کسب‌وکارهای اینترنتی یا مبتنی بر اینترنت، این تأثیر بیشتر و عمیق‌تر به نظر می‌رسد. پیش از اینکه رایانش ابری به‌شکل امروزی عمومیت یابد، راه‌اندازی یک کسب‌وکار در دنیای فناوری اطلاعات بسیار گران بود. بسیاری از شرکت‌ها، بخش زیادی از سرمایه‌های خود را صرف خریدن سرورهای اختصاصی، کسب مجوزهای نرم‌افزارهای مختلف و از این قبیل موارد می‌کردند. با وجود رایانش ابری، کارآفرینان به سرمایه کمتری در آغاز کار نیاز داشته و سرمایه‌گذاران نیز ریسک کمتری متحمل می‌شوند. افراد برای کسب درآمد و برآوردن نیازهای خود، به زمینه‌های شغلی مختلفی روی می‌آورند و در این مسیر از ابزارهای مختلفی برای بهینه‌سازی و افزایش بهره‌وری در کسب‌وکار خود سود می‌جویند. بدیهی است که رایانش ابری نیز از این مسئله مستثنا نیست و اغلب اهالی دنیای کسب‌وکار، پتانسیل‌های این فناوری در زمینه تجارت را دریافته‌اند. چنین امکاناتی می‌تواند باعث افزایش بهره‌وری در محیط‌های تجاری شود. در نهایت باید گفت، استفاده از انواع مختلف خدمات ابری و ترکیب آن‌ها، نه‌تنها کسب‌وکار را آسان می‌کند، بلکه ارائه مدل‌های تجاری جدید را برای اهالی دنیای تجارت ممکن می‌سازد.

نتایج حاصل از این پژوهش با نتایج حاصل از پژوهش‌های نافعی و همکاران (۱۴۰۱)، قاسمی و عیسایی (۱۴۰۱)، آورام (۲۰۲۱)، اسکاتمن و همکاران (۲۰۲۰)، لین و چن (۲۰۲۰) و لو و همکارانش (۲۰۱۹) هم سوء و هم‌راستا است.

بر همین مبنا، یافته‌ها حاکی از اجماع نسبتاً بالا و قوی در رابطه با پیامدهای استفاده از مدل رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک است. بر این اساس مقوله‌های به‌دست آمده که شامل بازار بین‌الملل، توسعه اقتصادی، اجتماعی و محصول / خدمت خلاقانه هستند از جمله پیامدهای استفاده از مدل رایانش ابری در توسعه کسب‌وکارهای کوچک هستند. مفاهیمی همچون توسعه روابط اقتصادی بین‌الملل، افزایش سهم بازار خارجی و استانداردسازی محصولات مقوله بازار بین‌الملل را تشکیل داده‌اند. همچنین، مفاهیمی همچون افزایش ارزآوری، و افزایش سودآوری سازمان مقوله‌ای به نام توسعه اقتصادی را به‌دست می‌دهند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که اتخاذ خدمات فناوری اطلاعات مبتنی بر ابر می‌تواند برای شرکت‌های کوچک و متوسط بسیار مناسب باشد زیرا آن‌ها پتانسیل کافی را برای کاهش برخی از معایب سنتی که شرکت‌های کوچک و متوسط در مقایسه با شرکت‌های بزرگ مانند ظرفیت و محدودیت مالی دارند، را برطرف نمایند.

بر مبنای نتایج حاصل از پدیده محوری، نتایج نشان داد که عوامل مداخله‌گر در استفاده از رایانش ابری در توسعه کارآفرینی شامل سه مقوله اصلی فرهنگ توسعه فناوری در سازمان، ماهیت محصول / خدمت و ارتباط با مدل رایانش ابری است. در مجموع با توجه به یافته‌های مربوط به مصاحبه‌های این بخش می‌توان گفت که هم‌راستایی کارآفرینی و فناوری، پذیرش کسب‌وکار مناسب و متغیر بودن فرهنگ از جمله مفاهیمی هستند که مقوله اصلی فرهنگ توسعه فناوری در سازمان را ساختار داده‌اند. همچنین، مفاهیمی از قبیل روش ارائه خدمات و تنوع خدمات با رایانش ابری در رابطه با مقوله ماهیت محصول / خدمت نقش عمده‌ای ایفا می‌کنند. در این مصاحبه‌ها می‌توان دید که ارتباط مدل رایانش ابری با پیچیدگی محیط، ارتباط مدل رایانش ابری با کارآفرینی و ارتباط مدل رایانش ابری با توسعه در ساختار مقوله‌ای به نام ارتباط با مدل رایانش ابری نقش داشته‌اند.

در تبیین این یافته‌ها می‌توان گفت که از زمانی که فناوری اطلاعات در سازمان‌ها و جوامع مطرح شد، لزوم مدیریت صحیح آن برای استفاده بهینه از فرصت‌هایی که فناوری اطلاعات به ارمغان می‌آورد، احساس شد. با ظهور رایانش ابری و تغییر در شیوه کاری سازمان‌ها و نیز مدیریت فناوری اطلاعات، ضرورت استفاده از رویکردهای جدیدی برای اداره کردن فناوری اطلاعات مطرح شد. با توجه به اینکه مدیران فناوری اطلاعات بدون برنامه‌ریزی‌های لازم قادر نیستند از منافع یک فناوری استفاده نمایند، باید چارچوبی مفصل در ارتباط با مراحل به‌کارگیری و مدیریت و نظارت رایانش ابری قدم به قدم شرح داده شود و همانند یک چتر سازمان‌ها را در هوای ابری آسمان فناوری به سلامت به مقصد نهایی رساند. چارچوب مدیریت ابری پیشنهادی، از دیدگاه مدیریت فناوری، به‌کارگیری ابر و همچنین فرآیند جایگزینی سیستم‌های داخلی با سرویس‌های ابری و چارچوب حاکمیت ابر است که سبب افزایش کارایی در این حوزه می‌گردد.

     رایانش ابری می‌تواند به ایجاد محیطی آزمایشی و توسعه برای بسیاری از توسعه‌دهندگان کمک کند. در حالت عادی، ایجاد چنین محیطی مستلزم زمان، هزینه‌های سنگین برای راه‌اندازی، دارایی‌های فیزیکی و نیروی انسانی است. به‌کمک این تکنولوژی بستری برای توسعه اپلیکیشن‌ها و پروژه‌های نرم‌افزاری در فضای ابری توسط توسعه دهندگان از نقاط مختلف ایجاد می‌شود. دیگر کاربرد رایانش ابری، آنالیز کلان داده است که می‌توان آن را به استفاده از تکنیک‌های تحلیلی پیشرفته و متنوع در مجموعه داده‌های بزرگ (ترابایت یا زتابایت) تعبیر کرد. این مجموعه داده‌ها می‌توانند ساختاریافته، بدون ساختار یا نیمه ساختاریافته باشند. در واقع محاسبات ابری زیرساختی را فراهم می‌کند که داده‌های کلان راحت‌تر پردازش شوند؛ زیرا زمانی که حجم داده‌ها بالا برود، دیگر با استفاده از رایانه‌های خانگی و شخصی نمی‌توان آن‌ها را پردازش کرد.

     با توجه به نتایج حاصل از پژوهش پیشنهاد می‌شود که کسب‌وکارهای کوچک و به‌ویژه شرکت‌های فعال در حوزه صنایع‌دستی، با امضای قراردادهایی کاری با شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنت پهنای باند بیشتری برای انجام امور خود داشته‌باشند تا در این زمینه، بهبود کارایی و افزایش استفاده از مدل رایانش ابری اتفاق افتد. همچنین، پیشنهاد می‌شود که رایانش ابری به‌عنوان یک مدل تجاری در حال ظهور در این کسب‌وکارها در حوزه‌های مختلف در نظر گرفته شود و لایه‌های خدمات را فراهم کند که به کاربران نهایی ارائه شود تا در امور پردازش و ارسال محصولات تسریع صورت پذیرد. در همین راستا پیشنهاد می‌شود بعد از اتمام تحصیل افراد در حوزه فناوری اطلاعات و کارآفرینی می‌توانند به‌عنوان سرویس‌دهنده‌های خدمات ابری یا مشاوران در این زمینه برای سرمایه‌گذاران و همچنین تأسیس و تأمین امنیت گامی رو به جلو بردارند.

 

[1]. Soniayo & Soniayo

[2]. Mirashi & Kalyankar

[3]. Guy et al.

[4]. Radu et al.

[5]. Ali et al.

[6]. Bello et al.

[7]. Vinoth et al.

[8]. Scottman

[9]. Odei & Hamplová

[10]. Olokundun et al.

[11]. Taylor et al.

[12]. Auram

[13]. Lin & Chen

[14]. Lu et al.

[15]. Creswell & Miller

References
Ali, M., Khan, S. U., & Vasilakos, A. V. (2023). Security in cloud computing: Opportunities and challenges. Information Sciences, 305, 357–383. doi: 10.1016/j.ins. 2015.01.025
Amirizade, K., Roshanzamir, A., & zangooei, S. (2016). Factors affecting the formation of small businesses with the help of cloud computing technology. International Conference of Management Elites, Tehran. (in Persian).
Auram, A. (2021). Cloud computing adoption: An organizational perspective. International Journal of Information Management, 57, 102233.
Baradaran, V. (2019). Selection of Optimal Marketing Strategy in Competitive Markets by the Development of Game Theory Models. New Marketing Research Journal, 9 (1), 107-124. doi: 10.22108/nmrj.2019.105781.1358. (in Persian).
Bello, S. A., Oyedele, L. O., Akinade, O. O., Bilal, M., Delgado, J. M. D., Akanbi, L. A.,... & Owolabi, H. A. (2021). Cloud computing in construction industry: Use cases, benefits and challenges. Automation in Construction, 122, 103441. doi: 10.1016/ j.autcon.2020. 103441
Creswell, J. W., & Miller, D. L. (2000). Determining validity in qualitative inquiry. Theory into practice, 39 (3), 124-130.
Gai, K., Guo, J., Zhu, L., & Yu, S. (2020). Blockchain meets cloud computing: A survey. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 22 (3), 2009-2030. doi: 10.1109/COMST.2020. 2989392
Ghasemi, A., Isaai, M., Bandarian, R., & EkhtiarZadeh, A. (2022). Designing a Qualitative Model of the Micro Foundations of Dynamic Capabilities in Cloud Computing Service Providers in Iran. Innovation Management and Operational Strategies, 3 (2), 150-159. doi: 10.22105/imos.2022.314800.1185. (in Persian).
Lin, C., & Chen, S. (2020). Cloud computing as an innovation: Percepetion, attitude, and adoption. International Journal of Information Management, 50, 168-178. doi: 10.1016/j. ijinfomgt.2012.04.001
Lu, Y., Ramamurthy, K., & Liao, Q. (2019). Understanding the adoption of cloud computing: An extension of technology acceptance model. Information & Management, 56 (3), 353-364. doi: 10.1108/JEIM-08-2013-0065
Malekinya, M., Kashefi neishaboori, M., & falahian. H. (2023). A study of business analytics capabilities through improved cloud computing data security management. Journal of New Research Approaches in Management and Accounting, 6 (87), 610-598.. (in Persian).
Nafei, R., Razavi, A. A., Tahmasabi-Limoni, S. (2022). Identifying the influencing factors on knowledge sharing behavior in the cloud environment: the case study of the Islamic Azad Universities of the country. Journal of Information and Communication Technology in Educational Sciences, 12 (4), 109-128.
Nouri Hasan K A, sobhani A, Hashemzade Khorasgani G, abbaspour esfadan G, Javadi Z S. (2021).Validating the education quality improvement model with IOT and cloud computing approach in school smarts. Educ Strategy Med Sci, 14 (5), 276-285.. (in Persian).
Odei, S.A, & Hamplová, E. (2022). Innovations in small businesses: do public procurement contracts and intellectual property rights matter? Heliyon. 8(9), e10623.
Olokundun, M., Ogbari, M.E., Falola, H., & Ibidunni, A.S. (2022). Leveraging 5G network for digital innovation in small and medium enterprises: a conceptual review. Journal of innovation and entrepreneurship. 11 (1), 41.
Radu, A.-V.; Niculescu-Ciocan, C.; Stoica, I. (2019) Marketing communication tools and technologies in the digital economy. Proceedings of the International Multidisciplinary Scientific Conference on Social Sciences and Arts—SGEM, Albena, Bulgaria, 24 August–2 September 2.
Scottman, J., Kaur, P., & Singh, S. (2020). Challenges in cloud computing: A systematic literature review. Journal of Network and Computer Applications, 150, 102542. doi: 10.1051/matecconf/201820000007
Sunyaev, A., & Sunyaev, A. (2020). Cloud computing. In Sunyaev, A (eds), Internet Computing: Principles of Distributed Systems and Emerging Internet-Based Technologies, Springer Cham, 195-236.
Tavakoli, M., Bidram, R., & Mirvahedi, S. (2020). Designing an effectual business model in the handicrafts of Lalejin world city. Urban Economics, 5 (1), 17-34. doi: 10.22108/ue.2020. 125894.1167. (in Persian).
Tavalaei, R., Shamsabadi, S., karamipoor, A. (2014). Investigating competitive advantages and solutions for using cloud computing in e-commerce. International Conference on Industrial Management and Engineering, Tehran. (in Persian).
Tayebi ghasbe, Z., & Bejari, A. (2013). Cloud computing for the continuous development and improvement of smart business with an entrepreneurial approach. The first regional conference on optimization and soft computing methods in electrical and computer engineering, Safashar. (in Persian).
Taylor, A.W., Pilkington, R., Montgomerie, A., & Feist, H. (2016). The role of business size in assessing the uptake of health promoting workplace initiatives in Australia. BMC Public Health. 16, 353.
Vinoth, S., Vemula, H. L., Haralayya, B., Mamgain, P., Hasan, M. F., & Naved, M. (2022). Application of cloud computing in banking and e-commerce and related security threats. Materials Today: Proceedings, 51, 2172-2175. doi: 10.1016/j.matpr.2021.11.121
Yang, Y., Wang, S. F., & Zhan, S. Y. (2021). Beijing da xue xue bao. Yi xue ban = Journal of Peking University. Health sciences, 53(3), 623–627.