مدل مفهومی کنترل مفروضات استراتژیک در مدیریت کسب‌وکارهای کارآفرین: تلفیق تحلیل تغییرات و جهت‌گیری هوشمند استراتژیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر در پاسخ به نیاز فزاینده توسعه نظری و عملیاتی کنترل مؤثر مفروضات استراتژیک در مدیریت کسب‌وکارهای کارآفرین در محیط‌های با عدم‌قطعیت بالای ایران ارائه شد. هدف این مطالعه، ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه بود که تحت چارچوب ساخت‌گرایانه نظریه داده‌بنیاد، از طریق تحلیل عمیق تجربیات عملی و راهبردی مدیران ارشد، ظرفیت سازمان‌ها را در شناسایی، پالایش و بازنگری مستمر مفروضات استراتژیک بهبود دهد. داده‌ها از طریق انجام 14 مصاحبه نیمه‌ ساختاریافته با خبرگان گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل مداوم داده‌ها، فرآیند چهار حلقه‌ای مدل استخراج گردید. این حلقه‌ها شامل شناسایی و پالایش مفروضات کلیدی همراه با ایجاد حس‌پذیری محیطی، کشف سیگنال‌های ضعیف و اولویت‌بندی تغییرات با بهره‌گیری از ماتریس احتمال–اثر، طراحی سازوکارهای بازخورد دوره‌ای و مستندسازی تعاملی برای تضمین یادگیری سازمانی مداوم و در نهایت سناریونویسی چندگانه به‌همراه استقرار اقدامات پیشگیرانه و کاهش ریسک می‌شوند. یافته‌ها نشان داد ادغام این حلقه‌ها در قالب یک چرخه بازخوردی، سرعت واکنش کسب‌وکارها به تغییرات محیطی را افزایش، تخصیص منابع محدود را بهینه و تاب‌آوری راهبردی آنان را تقویت می‌کند؛ با این حال فقدان ارتباط اثربخش میان سناریوسازی و بازنگری مفروضات به‌عنوان بزرگ‌ترین چالش در مدل‌های رایج شناسایی شد. بر این اساس، استقرار سامانه هشدار اولیه برای رصد مستمر سیگنال‌های ضعیف، بهره‌گیری سیستماتیک از ماتریس احتمال–اثر جهت اولویت‌بندی تغییرات، برگزاری جلسات بازنگری دوره‌ای با مستندسازی تعاملی و طراحی سناریوهای چندگانه همراه با برنامه‌های کاهش ریسک به‌عنوان الزامات اجرایی این مدل مطرح گردید. مدل پیشنهادی ضمن ارائه چارچوب نظری منسجم، ابزارها و رویه‌های عملیاتی مشخصی را در اختیار مدیران و مشاوران کسب‌وکارهای کارآفرین قرار می‌دهد تا با استقرار آن، تاب‌آوری راهبردی و پایداری سازمانی خود را در شرایط پیچیده و پویا ارتقاء بخشند و مسیر آزمون‌های تجربی آینده را هموار سازند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
خاشعی ورنامخواستی، وحید؛ سلامی، طاهره سادات (۱۴۰۲). مدل کنترل راهبردی در صنعت کشتی‌سازی. فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی، ۱۵(۵۷)، 231-209. doi: 10.22034/smsj.2023.314114.1571.
رجب‌‌‌پور، ابراهیم؛ حمیدیان‌پور، فخریه؛ تنگستانی، الهام (1402). تأثیر کارآفرینی استراتژیک بر مزیت رقابتی (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان شهرستان بوشهر). آموزش و مدیریت کارآفرینی، 2(3)، 34-19. doi: 10.22126/eme. 2023.9787.1052.
عباسی مزار، فاطمه؛ خاشعی، وحید (۱۴۰۲). ارائه مدلی برای کنترل راهبردی متوازن کسب‌وکارها. فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، ۱۸(۷۲)، 63-92.
نادری، نادر؛ خسروی، احسان (۱۴۰۳). توسعه صادرات کسب‌وکارهای کوچک و متوسط کارآفرین؛ موانع و راهکارها (رویکرد اقتصاد سیاسی بین‌الملل). مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، 1(۷)، 192-209. doi: 10.22126/ipes.2024. 9977.1631.
نادری، نادر؛ رضایی، بیژن؛ کرمیان، فرانک؛ خسروی، احسان (1403). واکاوی پدیده عدم استقبال مددجویان کمیته امداد استان کرمانشاه از طرح‌های کارآفرینی و اشتغال‌زایی؛ کاربست نظریه بنیانی. آموزش و مدیریت کارآفرینی، 3(4)، 91-114. doi: 10.22126/eme.2025. 11821.1148.
References
Abbasi Mazar, F., & Khashei, V. (2024). Presenting a model for balanced strategic control in business. Iranian journal of management sciences, 18(72), 63-92 (in Persian).
Abdolghader, T., & Najafbeigi, R. (2015). Designing Strategic control Model in order to realize purposes of 20-yaer Landscape document in Islamic Republic of Iran. Research Journal of Recent Sciences, 4(3), 16-24.
Arabiyat, T., Mdanat, M., Haffar, M., Ghoneim, A., & Arabiyat, O. (2019). The influence of institutional and conductive aspects on entrepreneurial innovation. Journal of Enterprise Information Management, 32(3), 366-389.
Artinger, S., & Powell, T. (2015). Entrepreneurial failure: statistical and psychological explanations. Strategic Management Journal, 37(6), 1047-1064. doi: 10.1002/smj.2378.
Bak, O., Shaw, S., Colicchia, C., & Kumar, V. (2023). A systematic literature review of supply chain resilience in small–medium enterprises (SMES): a call for further research. IEEE Transactions on Engineering Management, 70(1), 328-341. doi: 10.1109/TEM.2020. 3016988.
Balaton, K. (2023). A behavioural approach to strategic management. Theory, Methodology, Practice–Review of Business and Management, 19(2), 37-42. doi: 10.18096/TMP.2023. 02.04.‏
Baraldi, S., Cifalinò, A., Lisi, I., & Rizzo, M. (2022). Controllers’ role ambiguity and work-related outcomes: exploring the influence of using performance measurement systems. Journal of Accounting & Organizational Change, 19(1), 164-183. doi: 10.1108/JAOC-07-2021-0090.
Bauweraerts, J., Rondi, E., Rovelli, P., Massis, A., & Sciascia, S. (2022). Are family female directors catalysts of innovation in family small and medium enterprises?. Strategic Entrepreneurship Journal, 16(2), 314-354. doi: 10.1002/sej.1420.
Brink, R., Murphy, P., Desender, K., Ru, N., & Nieuwenhuis, S. (2020). Temporal expectation hastens decision onset but does not affect evidence quality. Journal of Neuroscience, 41(1), 130-143. doi: 10.1523/JNEUROSCI.1103-20.2020.
Brockmann, E. N., & Lacho, K. J. (2010). Strategic planning: A practical primer for the entrepreneur. The Entrepreneurial Executive, 15, 25.
Charmaz, K. (2017). Constructivist grounded theory. The journal of positive psychology, 12(3), 299-300. doi: 10.1080/17439760.2016.1262612.
Eisenhardt, K. M., & Zbaracki, M. J. (1992). Strategic decision making. Strategic Management Journal, 13, 17–37. doi: 10.1002/smj.4250130904.
Galpin, T. (2023). Predicting the Future (pp. 27–43). Oxford University Press.
Guarini, E., Mori, E., & Zuffada, E. (2021). Localizing the sustainable development goals: a managerial perspective. Journal of Public Budgeting Accounting & Financial Management, 34(5), 583-601. doi: 10.1108/JPBAFM-02-2021-0031.
Hafezieh, N., Akhavan, P., & Eshraghian, F. (2011). Exploration of process and competitive factors of entrepreneurship in digital space. Education Business and Society Contemporary Middle Eastern Issues, 4(4), 267-279
Hoffmann, R., Dimitrova, A., Muttarak, R., Cuaresma, J., & Peisker, J. (2020). A meta-analysis of country-level studies on environmental change and migration. Nature Climate Change, 10(10), 904-912. doi: 10.1038/s41558-020-0898-6.
Hörisch, J., Kollat, J., & Brieger, S. (2016). What influences environmental entrepreneurship? a multilevel analysis of the determinants of entrepreneurs’ environmental orientation. Small Business Economics, 48(1), 47-69.
Huikkola, T., & Kohtamäki, M. (2019). Interplay of strategic orientations in the development of smart solutions. Procedia CIRP, 83, 89-94. doi: 10.1016/j.procir.2019.02.145.
Jia, J., Dai, Z., Li, F., & Liu, Y. (2016). How will global environmental changes affect the growth of alien plants? Frontiers in Plant Science, 7. doi.org/10.3389/fpls.2016.01623.
Khashei Varnamkhasti, V., & Salaami, T. S. (2024). Strategic control model in the shipbuilding industry. Journal of Strategic Management Studies, 15(57), 209-231. doi: 10.22034/smsj. 2023.314114.1571 (in Persian).
Kopmann, J., Kock, A., Killen, C. P., & Gemünden, H. G. (2017). The role of project portfolio management in fostering both deliberate and emergent strategy. International Journal of Project Management, 35(4), 557-570. doi: 10.1016/j.ijproman.2017.02.011.
Meissner, P., & Wulf, T. (2015). The development of strategy scenarios based on prospective hindsight. Journal of Strategy and Management, 8(2), 176-190.
Mohelska, H., & Sokolova, M. (2016). Smart, connected products change a company’s business strategy orientation. Applied economics, 48(47), 4502-4509. doi: 10.1080/00036846. 2016.1158924.
Müller, J., & Kunisch, S. (2017). Central perspectives and debates in strategic change research. International Journal of Management Reviews, 20(2), 457-482. doi: 10.1111/ijmr.12141.
Naderi, N., & Khosravi, E. (2024). Export Development of Entrepreneurial SMEs; Barriers and Strategies (Approach of International Political Economy). International Political Economy Studies, 7(1), 192-209. doi: 10.22126/ipes.2024.9977.1631. (in Persian).
Naderi, N., Rezaee, B., Karamian, F., & Khosravi, E. (2025). Exploring the Phenomenon of Non-Participation of Beneficiaries of the Imam Khomeini Relief Foundation in Kermanshah Province in Entrepreneurship and Employment Generation Projects: Application of Grounded Theory. Education and Management of Entrepreneurship, 3(4), 91-114. doi: 10.22126/eme. 2025.11821.1148 (in Persian).
Nikzat, P., Hasangholi Pouryasori, T., Shah Hosseini, M. A., & Taban, M. (2019). A Strategic Control Model by Emphasis on the Green Approach. Environmental Energy and Economic Research, 3(2), 85-106. doi: 10.22097/EEER.2019.169029.1067.
Nuche, A., Sy, O., & Rodriguez, J. (2024). Optimizing efficiency through sustainable strategies: the role of management and monitoring in achieving goals. Aptisi Transactions on Management (ATM), 8(2), 167-174.
Passetti, E., Cinquini, L., & Tenucci, A. (2018). Implementing internal environmental management and voluntary environmental disclosure. Accounting Auditing & Accountability Journal, 31(4), 1145-1173. doi: 10.1108/AAAJ-02-2016-2406.
Rajabpour, E., Hamidianpour, F., & Tangestani, E. (2023). The Impact of Strategic Entrepreneurship on Competitive Advantage (Study Case: Bushehr Knowledge-Based Companies). Education and Management of Entrepreneurship, 2(3), 34-19. doi: 10.22126/eme.2023.9787.1052 (in Persian).
Rau, D., Flores, L., & Simha, A. (2020). A moderated-mediated examination of the relations among strategic planning, organizational learning, slack and firm performance. Management Decision, 59(9), 2200-2216.
Rodríguez, J., Osuigwe, U., Mathibe, M., & Calderón-Altamirano, E. (2023). Sustained competitive advantage and complexity: a configurational approach. ECRM, 22(1), 168-173. doi: 10.34190/ecrm.22.1.1760.
Scarpellini, S., Valero‐Gil, J., Torres, P., & Garcés‐Ayerbe, C. (2017). Analysis of the generation of economic results in the different phases of the pro-environmental change process. Journal of Cleaner Production, 168, 1473-1481. doi: 10.1016/j.jclepro.2017. 09.114.
Schmitt, A., Raisch, S., & Volberda, H. (2016). Strategic renewal: past research, theoretical tensions and future challenges. International Journal of Management Reviews, 20(1), 81-98. doi: 10.1111/ijmr.12117.
Schürz, C., Hollosi, B., Matulla, C., Pressl, A., Ertl, T., Schulz, K., & Mehdi, B. (2019). A comprehensive sensitivity and uncertainty analysis for discharge and nitrate-nitrogen loads involving multiple discrete model inputs under future changing conditions. Hydrology and Earth System Sciences, 23(3), 1211-1244.
Suriyankietkaew, S. (2022). Effects of key leadership determinants on business sustainability in entrepreneurial enterprises. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies, 15(5), 885-909.
Utami, I., Santosa, I., Mardiana, A., & Basuki, A. (2019, November). Resilience Measurement of SMEs Batik Sampang in Dealing with Natural Disasters. In 2019 1st International Conference on Engineering and Management in Industrial System (ICOEMIS 2019) (pp. 220-227). Atlantis Press.
Yeboah, O., Diaba, B., Mohammed, A. R., & Boateng, P. A. (2023). Role of strategic control systems in achieving strategic goals. International Journal of Research and Scientific Innovation, 10(7), 232-241. doi: 10.51244/IJRSI.2023.10728.