واکاوی عوامل موثر بر توسعه رفتارهای کارآفرینانه سبز کشاورزان در مواجهه با بحران تغییرات آب‌وهوایی؛ شواهدی از مناطق گرمسیری استان کرمانشاه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 گروه اقتصاد و توسعه روستایی، دانشگاه لیژ، لیژ، بلژیک.

3 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

4 گروه مدیریت منابع انسانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

یکی از جدی‌ترین تهدیدهای پیش روی بخش کشاورزی در سراسر جهان، به‌ویژه در مناطق گرمسیری، بحران تغییرات اقلیم است که امنیت غذایی و معیشت جوامع محلی را به مخاطره انداخته است. در این شرایط، رویکردهای سنتی کشاورزی دیگر پاسخگوی چالش‌های پیش‌رو نیستند و ضرورت تحول در نگرش و رفتار کشاورزان با رویکرد کارآفرینی سبز بیش از پیش محسوس است در این راستا توسعه رفتار کارآفرینی سبز در بخش کشاورزی به عنوان یک پارادایم نوظهور، رویکردی است که در آن کشاورزان نه تنها به دنبال سودآوری اقتصادی بلکه با اتخاذ روش‌ها و اقدامات دوستدار محیط زیست، درصدد سازگاری با تغییرات اقلیم و ایجاد ارزش افزوده پایدار می‌باشند بنابراین هدف کلی از انجام این پژوهش، واکاوی عوامل مؤثر بر توسعه رفتارهای کارآفرینانه سبز کشاورزان در مواجهه با بحران تغییرات آب‌وهوایی در مناطق گرمسیری استان کرمانشاه بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و با به‌کارگیری روش تحلیل محتوا جهت‌دار انجام پذیرفت. جامعه موردمطالعه این پژوهش شامل کلیه خبرگان در زمینه موضوع مورد مطالعه بودند. برای انتخاب مصاحبه‌شوندگان از نمونه‌گیری هدفمند از نوع گلوله برفی استفاده شد. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه داشت یعنی تا زمانی که داده جدیدی یافت نشد. در این پژوهش از طریق مصاحبه با 15 نفر از جامعه مذکور، اشباع داده‌ها حاصل شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل بررسی اسناد و مدارک، مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته انفرادی، بحث گروهی و یادداشت‌برداری میدانی یا اغلب ترکیبی از این روش‌ها بود. قابلیت اعتماد از طریق تکنیک مثلث سازی حاصل شد. بر اساس یافته‌ها مهم‌ترین عوامل شامل عوامل روان‌شناختی، عوامل آموزشی– اطلاع‌رسانی، عوامل اقتصادی، عوامل محیطی – اقلیمی، عوامل اجتماعی – فرهنگی، عوامل نهادی – حکمرانی، عوامل زیرساختی و مسئولیت زیست‌محیطی بودند. بر اساس نتایج پژوهش، ارتقاء دانش اقلیمی و تقویت مهارت‌های کارآفرینانه سبز در میان کشاورزان می‌تواند زمینه افزایش سازگاری آنان با بحران تغییرات اقلیم را فراهم کند. در پایان نیز بر اساس یافته‌ها پیشنهادهای کاربردی ازجمله برگزاری کارگاه‌های آموزشی در خصوص دانش اقلیمی و تقویت مهارت‌های کارآفرینانه سبز ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات